Een thuisbatterij slaat overtollige zonnestroom op voor gebruik op momenten dat de zon niet schijnt. Dat klinkt eenvoudig, maar de aansluiting op uw elektrische installatie vereist de juiste componenten, beveiliging en groepsindeling in de groepenkast.
Met de afbouw van de salderingsregeling vanaf 2027 wordt eigen verbruik van zonnestroom financieel steeds aantrekkelijker. Een thuisbatterij speelt daarin een centrale rol. Hieronder leest u wat er technisch bij komt kijken, welke aanpassingen uw groepenkast nodig heeft en waar u op moet letten.
Hoe werkt een thuisbatterij?
Een thuisbatterij (ook wel thuisaccu of home battery genoemd) is een oplaadbare batterij die wordt aangesloten op uw elektrische installatie. De batterij laadt op wanneer uw zonnepanelen meer stroom produceren dan u verbruikt, en ontlaadt wanneer u meer verbruikt dan de panelen leveren.
De meeste thuisbatterijen werken met lithium-ijzerfosfaat (LFP) cellen. Dit type batterij is veilig, heeft een lange levensduur (4.000 - 6.000 laadcycli) en behoudt na 10 jaar nog 70 - 80 procent van de oorspronkelijke capaciteit.
Bekende merken en modellen
| Merk / Model | Capaciteit | Type koppeling | Indicatieprijs |
|---|---|---|---|
| Tesla Powerwall 3 | 13,5 kWh | AC-gekoppeld | 8.000 - 10.000 euro |
| Huawei LUNA2000 | 5 - 30 kWh (modulair) | DC-gekoppeld | 4.000 - 12.000 euro |
| BYD Battery-Box HVS/HVM | 5,1 - 22,1 kWh (modulair) | DC-gekoppeld | 4.500 - 11.000 euro |
| SolarEdge Home Battery | 4,6 - 23 kWh | DC-gekoppeld | 4.000 - 10.000 euro |
| Enphase IQ Battery | 3,5 - 42 kWh | AC-gekoppeld | 4.500 - 15.000 euro |
De prijzen zijn inclusief de batterij, exclusief installatie en aanpassingen aan de groepenkast.
AC-gekoppeld vs. DC-gekoppeld
De manier waarop de thuisbatterij wordt aangesloten, heeft directe gevolgen voor uw groepenkast. Er zijn twee varianten.
AC-gekoppelde batterij
Bij een AC-gekoppeld systeem heeft de batterij een eigen omvormer (inverter) die los staat van de omvormer van de zonnepanelen. De batterij wordt aangesloten op de AC-zijde van de installatie, dus op de groepenkast.
Kenmerken:
- Geschikt om toe te voegen aan een bestaande zonnepanelen-installatie
- De batterij heeft een eigen groep in de groepenkast nodig
- De bestaande omvormer van de zonnepanelen blijft ongewijzigd
- Voorbeelden: Tesla Powerwall, Enphase IQ Battery
Impact op de groepenkast: Een AC-gekoppelde batterij vereist een aparte groep met eigen aardlekbeveiliging en installatieautomaat. De groep wordt direct in de groepenkast of via een aparte onderverdeler aangesloten.
DC-gekoppelde batterij
Bij een DC-gekoppeld systeem wordt de batterij rechtstreeks verbonden met de zonnepanelen via een hybride omvormer. De omzetting van DC naar AC gebeurt centraal. Er loopt geen wisselstroom tussen de batterij en de omvormer.
Kenmerken:
- Vereist een compatibele hybride omvormer (vervangt de bestaande omvormer)
- Hoger rendement (minder omzettingsverliezen)
- Alleen de hybride omvormer wordt aangesloten op de groepenkast
- Voorbeelden: Huawei LUNA2000 + Huawei SUN2000, BYD + Fronius/SMA, SolarEdge
Impact op de groepenkast: De hybride omvormer vervangt de bestaande zonnepaneelgroep. In sommige gevallen is geen extra groep nodig; in andere gevallen wel, afhankelijk van het vermogen.
Welk systeem past bij uw situatie?
| Situatie | Aanbevolen type |
|---|---|
| U heeft al zonnepanelen met een werkende omvormer | AC-gekoppeld |
| U plaatst zonnepanelen en batterij tegelijk | DC-gekoppeld |
| U wilt de bestaande omvormer behouden | AC-gekoppeld |
| U wilt maximaal rendement | DC-gekoppeld |
| U wilt noodstroom (backup) | Afhankelijk van het model; beide mogelijk |
Wat heeft uw groepenkast nodig?
Ongeacht het type koppeling zijn er aanpassingen aan de groepenkast nodig. Hieronder een overzicht van de benodigde componenten.
Aparte groep voor de batterij/omvormer
Een thuisbatterij (AC-gekoppeld) of hybride omvormer (DC-gekoppeld) moet op een eigen groep worden aangesloten. Deze groep mag niet worden gecombineerd met andere verbruikers.
De installatieautomaat voor deze groep is doorgaans een B16A of B20A (eenfase) of B16A/B20A per fase (driefase), afhankelijk van het vermogen van de batterij of omvormer.
Aardlekbeveiliging
De keuze voor het type aardlekschakelaar hangt af van de omvormer in de batterij:
- Type A is voldoende als de omvormer een ingebouwde DC-lekstroomdetectie (RCMU) heeft die gelijkstroom-lekstromen tot 6 mA detecteert.
- Type B is nodig als de omvormer geen DC-lekstroomdetectie heeft, of als de fabrikant Type B voorschrijft.
Veel batterijfabrikanten schrijven een Type B aardlekschakelaar voor. Controleer altijd de installatiehandleiding van het specifieke model.
Overspanningsbeveiliging
Een thuisbatterij bevat gevoelige elektronica. Een overspanningsbeveiliging (SPD) in de groepenkast beschermt de batterij en omvormer tegen spanningspieken door bliksem of schakelingen in het net. Bij installaties met zonnepanelen en een batterij is een SPD sterk aanbevolen.
Energiemeter / kWh-meter
Voor een thuisbatterij is een slimme energiemeter nodig die het verschil meet tussen opwekking, verbruik, opslag en teruglevering. De meeste hybride omvormers worden geleverd met een CT-klem (stroomtransformator) die op de hoofdkabel in de meterkast wordt geplaatst.
Dit is iets anders dan de kWh-meter van de netbeheerder. De CT-klem stuurt informatie naar de omvormer, zodat deze weet wanneer de batterij moet laden of ontladen.
Overzicht benodigde componenten
| Component | Modules in groepenkast | Indicatieprijs |
|---|---|---|
| Installatieautomaat (B16A of B20A) | 1 - 3 modules | 5 - 25 euro |
| Aardlekschakelaar Type A (30 mA) | 2 - 4 modules | 30 - 60 euro |
| Aardlekschakelaar Type B (30 mA) | 2 - 4 modules | 80 - 200 euro |
| Overspanningsbeveiliging (Type 2) | 2 - 4 modules | 40 - 100 euro |
| CT-klem (energiemeter) | 0 (buiten de kast) | Vaak meegeleverd |
In totaal heeft u 5 - 11 extra modules nodig in de groepenkast, afhankelijk van de configuratie.
Noodstroom / backupfunctie
Sommige thuisbatterijen bieden een noodstroomfunctie (ook wel backup of off-grid functie). Bij een stroomstoring schakelt de batterij automatisch over en voedt geselecteerde groepen in uw woning.
Hoe werkt noodstroom?
Bij een netstroomstoring gebeurt het volgende:
- De batterij detecteert het wegvallen van de netspanning.
- De batterij koppelt uw installatie los van het net (anti-eilandbeveiliging).
- De batterij voedt de geselecteerde groepen via een apart noodstroomcircuit.
- Wanneer de netspanning terugkeert, schakelt de batterij terug naar het net.
De omschakeltijd varieert per model van 5 tot 20 milliseconden. Computers en netwerkapparatuur merken hier doorgaans niets van. Gevoelige apparaten zoals medische apparatuur hebben mogelijk een UPS nodig als aanvulling.
Impact op de groepenkast
Voor een noodstroomfunctie is een aparte verdeling nodig. De groepen die tijdens een stroomstoring gevoed moeten worden (verlichting, koelkast, internetrouter, cv-ketel) worden apart geschakeld. Dit vereist:
- Een extra schakelaar of contactorkast die de noodstroomgroepen kan loskoppelen van het net
- Aparte bedrading van de noodstroomgroepen naar de batterij-omvormer
- Een aangepaste groepenkastindeling
De installatie van een noodstroomvoorziening is complexer dan een standaard batterij-aansluiting. Reken op 500 - 1.500 euro extra aan installatiekosten voor het noodstroomcircuit.
Niet elke batterij biedt noodstroom. Controleer de specificaties van het model dat u overweegt. De Tesla Powerwall, Enphase IQ Battery en Huawei LUNA2000 (met de juiste omvormer) bieden deze functie. Sommige goedkopere modellen niet.
Samenspel met zonnepanelen
Een thuisbatterij werkt het best in combinatie met zonnepanelen. Het typische dagpatroon:
- Overdag: Zonnepanelen wekken stroom op. Wat u direct verbruikt, gaat naar uw apparaten. Het overschot laadt de batterij.
- Avond/nacht: De zon schijnt niet. De batterij ontlaadt en levert stroom aan uw apparaten.
- Batterij vol: Als de batterij vol is en u nog steeds overschot heeft, wordt de resterende stroom teruggeleverd aan het net.
Hoeveel capaciteit heeft u nodig?
De benodigde capaciteit hangt af van uw avond- en nachtverbruik:
| Woningtype | Avond/nachtverbruik | Aanbevolen capaciteit |
|---|---|---|
| Appartement (1-2 personen) | 3 - 5 kWh | 5 kWh |
| Tussenwoning (gezin) | 5 - 8 kWh | 7 - 10 kWh |
| Vrijstaande woning (gezin) | 7 - 12 kWh | 10 - 15 kWh |
| Woning met laadpaal | 10 - 20 kWh | 15 - 20 kWh |
Een te kleine batterij is snel vol en levert te weinig stroom voor de avond. Een te grote batterij wordt niet volledig benut en is onnodig duur. Laat een installateur de juiste capaciteit berekenen op basis van uw verbruiksgegevens en het vermogen van uw zonnepanelen.
Kosten van de elektrische installatie
Los van de batterij zelf zijn er kosten voor de aanpassingen aan de groepenkast en de installatie.
| Kostenpost | Indicatie |
|---|---|
| Aanpassingen groepenkast (componenten) | 100 - 350 euro |
| Installatie batterij + aansluiting groepenkast | 500 - 1.500 euro |
| Noodstroomcircuit (optioneel) | 500 - 1.500 euro |
| CT-klem en configuratie energiemeter | Vaak inbegrepen |
| Keuring na installatie (aanbevolen) | 150 - 300 euro |
| Totaal installatie (exclusief batterij) | 1.250 - 3.650 euro |
De totale investering inclusief batterij komt voor een gemiddelde woning met een 10 kWh systeem op 5.000 - 13.000 euro. De terugverdientijd ligt momenteel tussen 7 en 12 jaar, afhankelijk van uw stroomprijs, verbruikspatroon en het zelfverbruikpercentage.
NEN 1010 en thuisbatterijen
De NEN 1010 bevat voorschriften voor de aansluiting van energieopslagsystemen. De belangrijkste punten:
- Eigen beveiligingsgroep. De batterij moet op een eigen groep met eigen aardlekbeveiliging worden aangesloten.
- Anti-eilandbeveiliging. De omvormer van de batterij moet automatisch uitschakelen bij het wegvallen van de netspanning (tenzij het een goedgekeurde noodstroomfunctie betreft).
- Overspanningsbeveiliging. Bij installaties met een batterij wordt een SPD aanbevolen.
- Type B aardlekschakelaar. Afhankelijk van het type omvormer kan een Type B aardlekschakelaar vereist zijn. Volg altijd de voorschriften van de fabrikant.
- Installatieverklaring. Na installatie moet een erkend installateur een installatieverklaring afgeven.
Uw groepenkast voorbereiden
Plant u op termijn een thuisbatterij maar wilt u er nu nog niet in investeren? Dan kunt u uw groepenkast alvast voorbereiden:
- Houd 6 tot 10 vrije modules beschikbaar in de groepenkast
- Kies bij een nieuwe kast direct voor een 3-fase uitvoering als u een krachtig systeem overweegt
- Plaats alvast een overspanningsbeveiliging als u zonnepanelen heeft
- Trek een loze buis van de meterkast naar de locatie waar u de batterij wilt plaatsen
Meer over het uitbreiden van uw groepenkast leest u in het artikel groepenkast uitbreiden.
Veelgestelde vragen over thuisbatterij en groepenkast
Past een thuisbatterij in mijn huidige groepenkast?
Dat hangt af van de beschikbare ruimte. U heeft 5 tot 11 vrije modules nodig voor de benodigde beveiligingscomponenten. Is uw groepenkast vol, dan kunt u een onderverdeler plaatsen of de groepenkast uitbreiden.
Heb ik een Type B aardlekschakelaar nodig voor een thuisbatterij?
Dat bepaalt de fabrikant van de batterij of omvormer. Veel fabrikanten schrijven een Type B aardlekschakelaar voor vanwege de mogelijkheid van DC-lekstromen. Controleer de installatiehandleiding van uw specifieke model.
Kan ik een thuisbatterij aansluiten zonder zonnepanelen?
Technisch is het mogelijk. U kunt de batterij laden met goedkoop nachtstroom (dynamisch energiecontract) en ontladen tijdens dure uren. Financieel is het rendement dan lager dan bij een combinatie met zonnepanelen. De aanpassingen aan de groepenkast zijn hetzelfde.
Hoe lang duurt de installatie van een thuisbatterij?
De installatie duurt doorgaans een dag. De installateur plaatst de batterij, sluit deze aan op de groepenkast, configureert de energiemeter en test het systeem. Bij een noodstroomcircuit duurt het 1 tot 2 dagen.
Moet ik mijn groepenkast vervangen voor een thuisbatterij?
Niet per se. Als uw huidige groepenkast voldoende vrije modules heeft en de bestaande beveiligingscomponenten in goede staat zijn, volstaat het toevoegen van een extra groep. Is de kast verouderd of vol, dan is een vervanging verstandig om direct alles goed te regelen.
Wordt een thuisbatterij verplicht in de toekomst?
Er is geen wetgeving die thuisbatterijen verplicht stelt. Wel stimuleert de overheid zelfverbruik van zonnestroom via de afbouw van de salderingsregeling. Een thuisbatterij wordt daarmee financieel aantrekkelijker, maar blijft een vrije keuze.
Hulp nodig bij het kiezen?
Heeft u vragen over de aanpassingen aan uw groepenkast voor een thuisbatterij? Het team van Flink Elektro staat voor u klaar.
- Telefoon: 0524-711007 (dagelijks bereikbaar tot 22:00)
- WhatsApp: 0654977720
- E-mail: info@flinkelektro.nl
Bekijk de PV-verdelers en groepenkasten op flinkelektro.nl of stel een kast samen die voorbereid is op een thuisbatterij via de configurator.
