Het samenstellen van een groepenkast is een klus die nauwkeurigheid vraagt. De groepenkast is het hart van uw elektrische installatie. Elke stroomgroep in uw woning vertrekt vanuit deze kast, en de beveiligingscomponenten in de kast beschermen u en uw woning tegen elektrische gevaren.
Of u nu een nieuwe woning bouwt, een verbouwing plant of uw verouderde groepenkast wilt vervangen: hieronder doorlopen we stap voor stap het volledige proces.
Let op: Het samenstellen en bestellen van de onderdelen kunt u zelf doen. Het daadwerkelijk aansluiten van de groepenkast is werk voor een erkend elektricien. Werk aan de groepenkast brengt levensgevaarlijke risico's met zich mee.
Stap 1: Bepaal uw type aansluiting
Voordat u begint met het kiezen van componenten, moet u weten welk type elektriciteitsaansluiting u heeft of krijgt. Dit bepaalt de opbouw van de gehele groepenkast.
1-fase aansluiting
De meeste Nederlandse woningen hebben een 1-fase aansluiting. U heeft dan een aansluiting met een fasedraad (L), een nuldraad (N) en een aardedraad (PE). De spanning is 230 volt.
Een 1-fase aansluiting is geschikt voor standaard huishoudelijk gebruik. De maximale capaciteit is doorgaans 25 ampere (ca. 5750 watt gelijktijdig) of 35 ampere (ca. 8050 watt). Voor de meeste woningen zonder zware verbruikers (laadpaal, warmtepomp, groot inductiekookplaat op kracht) is dit voldoende.
3-fase aansluiting
Een 3-fase aansluiting (ook wel "krachtstroom" of "draaistroom") heeft drie fasedraden (L1, L2, L3), een nuldraad (N) en een aardedraad (PE). De spanning tussen de fasen onderling is 400 volt; tussen elke fase en de nul is het 230 volt.
Een 3-fase aansluiting biedt drie keer zoveel capaciteit als een 1-fase aansluiting. Dit is nodig of wenselijk bij:
- Een laadpaal voor een elektrische auto (11 kW of 22 kW laden)
- Een warmtepomp
- Een groot inductiekookplaat op kracht
- Zonnepanelen met een 3-fase omvormer
- Gelijktijdig gebruik van veel zware apparaten
Tip: Als u overweegt om in de toekomst een laadpaal of warmtepomp te plaatsen, is het verstandig om nu al een 3-fase aansluiting aan te vragen bij uw netbeheerder. Het achteraf verzwaren van de aansluiting is duurder en omslachtiger dan het direct goed regelen.
Hoe weet u wat u heeft?
Kijk naar uw huidige meter of groepenkast. Bij een 1-fase aansluiting ziet u een hoofdschakelaar met twee polen (fase + nul). Bij een 3-fase aansluiting ziet u een hoofdschakelaar met vier polen (drie fasen + nul). Staat er een driefasige kWh-meter, dan heeft u een 3-fase aansluiting.
Stap 2: Inventariseer uw groepen
Een "groep" is een apart beveiligd stroomcircuit in uw woning. Elke groep heeft een eigen installatieautomaat in de groepenkast. Het aantal en type groepen bepaalt de grootte van uw kast en de benodigde componenten.
Standaard groepen in een woning
Hieronder vindt u een overzicht van de groepen die u in een typische woning tegenkomt. Niet elke groep is in elke woning nodig; het hangt af van uw situatie.
| Groep | Automaat | Toelichting |
|---|---|---|
| Verlichting begane grond | B10 of B16 | Alle lichtpunten op de begane grond |
| Verlichting verdieping | B10 of B16 | Alle lichtpunten op de verdieping |
| Stopcontacten woonkamer | B16 | Stopcontacten in de woonkamer |
| Stopcontacten slaapkamers | B16 | Stopcontacten op de verdieping |
| Keuken stopcontacten | B16 | Aanrecht, koffiezetapparaat, waterkoker |
| Kookgroep | B16 of B20 | Inductie- of keramische kookplaat |
| Oven | B16 | Inbouwoven (aparte groep aanbevolen) |
| Wasmachine | B16 | Aparte groep voor de wasmachine |
| Droger | B16 | Aparte groep voor de droger |
| Vaatwasser | B16 | Aparte groep voor de vaatwasser |
| Badkamer | B16 | Stopcontacten en verlichting badkamer |
| Cv-ketel | B10 of B16 | Aparte groep voor de cv-ketel |
| Buitenstopcontact | B16 | Stopcontacten buiten (tuin, carport) |
| Vriezer / koelkast | B16 | Optioneel: aparte groep zodat deze nooit onnodig uitvalt |
| Garage / werkplaats | B16 of C16 | Afhankelijk van aangesloten apparatuur |
| Laadpaal | B32 of C32 | Aparte groep, eventueel 3-fase |
| Warmtepomp | C16 of C20 | Aparte groep, vaak 3-fase |
| Zonnepanelen (omvormer) | B16 of B20 | Aparte groep voor de omvormer |
Hoeveel groepen heeft u nodig?
Een goede vuistregel: tel het aantal aparte circuits dat u nodig heeft en voeg daar 2 tot 4 reservegroepen aan toe voor toekomstige uitbreidingen.
Typisch aantal groepen:
- Klein appartement: 6 tot 8 groepen
- Tussenwoning: 10 tot 14 groepen
- Vrijstaande woning: 14 tot 20 groepen
- Grote woning met laadpaal en warmtepomp: 18 tot 24 groepen
Het is altijd beter om te ruim te plannen dan te krap. Een extra groep toevoegen aan een volle kast is lastiger en duurder dan vooraf een iets grotere kast te kiezen.
Stap 3: Kies het juiste formaat kast
De groepenkast moet groot genoeg zijn voor alle componenten. Groepenkasten worden uitgedrukt in het aantal modules (ook wel TE of teilungseinheiten genoemd). Een module is 17,5 mm breed.
Hoeveel modules heeft u nodig?
Tel het aantal modules van alle componenten bij elkaar op:
| Component | Breedte |
|---|---|
| Hoofdschakelaar (2-polig) | 2 modules |
| Hoofdschakelaar (4-polig) | 4 modules |
| Aardlekschakelaar (2-polig) | 2 modules |
| Aardlekschakelaar (4-polig) | 4 modules |
| Installatieautomaat (1-polig) | 1 module |
| Installatieautomaat (3-polig) | 3 modules |
| Aardlekautomaat (RCBO) | 2 modules |
| Overspanningsbeveiliging | 2 tot 4 modules |
Rekenvoorbeeld voor een tussenwoning (1-fase, 12 groepen):
- Hoofdschakelaar 2-polig: 2 modules
- 2x aardlekschakelaar 2-polig: 4 modules
- 12x installatieautomaat 1-polig: 12 modules
- Reserve: 6 modules
- Totaal: 24 modules
Gangbare kastformaten
| Formaat | Geschikt voor |
|---|---|
| 12 modules (1 rij) | Zeer kleine installatie, bijkast |
| 24 modules (2 rijen) | Klein appartement, eenvoudige woning |
| 36 modules (3 rijen) | Gemiddelde woning, meeste toepassingen |
| 48 modules (4 rijen) | Grotere woning, 3-fase installatie |
| 54 of 72 modules | Grote installaties, meerdere verdiepingen |
Advies: Kies bij twijfel altijd een maat groter. Het prijsverschil tussen een kast van 24 en 36 modules is klein vergeleken met de kosten van het achteraf vervangen van een te kleine kast.
Op flinkelektro.nl vindt u groepenkasten in diverse formaten, afgestemd op de SEP componenten.
Stap 4: Selecteer de componenten
Nu u weet hoeveel groepen u nodig heeft en welk formaat kast past, is het tijd om de componenten te kiezen. We lopen de belangrijkste componenten langs.
4a: Hoofdschakelaar
De hoofdschakelaar staat als eerste component in de groepenkast. Hiermee kunt u de gehele installatie spanningsloos maken, bijvoorbeeld voor onderhoud.
- 1-fase aansluiting: 2-polige hoofdschakelaar (schakelt fase + nul)
- 3-fase aansluiting: 4-polige hoofdschakelaar (schakelt 3 fasen + nul)
De waarde van de hoofdschakelaar moet minimaal gelijk zijn aan de waarde van uw aansluiting. Bij een 25A aansluiting kiest u een 25A of 40A hoofdschakelaar.
4b: Aardlekbeveiliging
U heeft de keuze tussen aardlekschakelaars en aardlekautomaten (RCBO's). Beide opties hebben hun voor- en nadelen.
Optie 1: Aardlekschakelaars met losse installatieautomaten Elke aardlekschakelaar beveiligt meerdere groepen. Voordeel: lagere kosten. Nadeel: bij een aardlek vallen alle groepen achter die schakelaar uit.
Optie 2: Aardlekautomaten per groep Elke groep heeft een eigen aardlekautomaat. Voordeel: bij een storing valt alleen die groep uit. Nadeel: hogere kosten per groep.
Optie 3: Combinatie Gebruik aardlekautomaten voor groepen die altijd stroom moeten hebben (vriezer, alarm, server) en aardlekschakelaars met automaten voor de rest.
Type kiezen:
- Type A voor standaard huishoudelijke groepen
- Type B voor groepen met laadpaal, warmtepomp of omvormer (raadpleeg de voorschriften van het apparaat)
- Type A-S (selectief) als hoofd-aardlekschakelaar bij een opbouw met meerdere schakelaars
4c: Installatieautomaten
Kies per groep de juiste installatieautomaat:
- B-karakteristiek voor standaard woninggroepen (verlichting, stopcontacten, keuken)
- C-karakteristiek voor groepen met motoren of compressoren (warmtepomp, airco)
- Juiste amperewaarde afgestemd op de kabeldoorsnede en de verwachte belasting
4d: Overige componenten
Afhankelijk van uw situatie kunt u ook de volgende componenten overwegen:
- Overspanningsbeveiliging (SPD): Beschermt uw installatie tegen blikseminslag en spanningspieken. Steeds vaker aanbevolen of verplicht bij installaties met zonnepanelen.
- Kamrail: Verbindt de installatieautomaten onderling met de aardlekschakelaar. Zorgt voor een nette en betrouwbare verbinding.
- Klemmenstrook: Voor het aansluiten van de nul- en aarddraaden van de verschillende groepen.
- Faseverdeler: Verdeelt de fase naar de verschillende kamrails achter de aardlekschakelaars.
Stap 5: Plan toekomstige uitbreidingen
De energietransitie brengt veranderingen met zich mee die direct invloed hebben op uw groepenkast. Denk hier nu al over na, ook als u deze voorzieningen pas over enkele jaren plant.
Laadpaal voor elektrische auto
Een laadpaal vergt een aparte groep met doorgaans een 32A installatieautomaat. Bij laden op 3-fase (11 kW) heeft u een 3-polige automaat nodig. Daarnaast is een Type B aardlekbeveiliging vaak vereist, tenzij de laadpaal een ingebouwde DC-foutstroomdetectie heeft.
Wat dit betekent voor uw groepenkast:
- Minimaal 3 modules extra (3-polige automaat) of 2 modules (als u een Type B aardlekautomaat kiest)
- Mogelijk een Type B aardlekschakelaar (4 modules) als u geen RCBO gebruikt
- Eventueel een 3-fase aansluiting als u die nog niet heeft
Warmtepomp
Een warmtepomp vervangt uw cv-ketel en vergt aanzienlijk meer stroom. De meeste warmtepompen werken op 3-fase en hebben een groep nodig met C-karakteristiek vanwege de compressor.
Wat dit betekent voor uw groepenkast:
- Een aparte groep met 3-polige C-automaat (3 modules)
- Mogelijk een Type B aardlekbeveiliging (afhankelijk van het type warmtepomp)
- Een 3-fase aansluiting
Zonnepanelen
De omvormer van uw zonnepanelen moet aangesloten worden op een aparte groep. Bij een 3-fase omvormer heeft u een 3-polige automaat nodig.
Wat dit betekent voor uw groepenkast:
- Een aparte groep: 1 module (1-fase) of 3 modules (3-fase)
- Een overspanningsbeveiliging wordt aanbevolen (2 tot 4 modules)
Thuisbatterij (batterijopslag)
Steeds meer woningen krijgen een thuisbatterij om zelf opgewekte zonnestroom op te slaan. Dit vergt een extra groep en mogelijk aanpassingen aan de verdeling.
Praktisch advies
Houd bij het samenstellen van uw groepenkast minimaal 4 tot 6 lege modules vrij voor toekomstige uitbreidingen. Dit kost weinig extra, maar bespaart u later het vervangen van de hele kast. Overweeg ook direct een 3-fase aansluiting als u verwacht een laadpaal of warmtepomp te plaatsen.
Praktijkvoorbeeld 1: Tussenwoning met 1-fase aansluiting
Een typische tussenwoning met een 1-fase aansluiting van 25 ampere. Het gezin heeft geen laadpaal of warmtepomp, maar wil hier in de toekomst wel rekening mee houden.
Groepenlijst
| Nr | Groep | Automaat | Aardlekbeveiliging |
|---|---|---|---|
| 1 | Verlichting begane grond | B10 | Aardlekschakelaar 1 (Type A, 30mA) |
| 2 | Verlichting verdieping | B10 | Aardlekschakelaar 1 |
| 3 | Stopcontacten woonkamer | B16 | Aardlekschakelaar 1 |
| 4 | Stopcontacten slaapkamers | B16 | Aardlekschakelaar 1 |
| 5 | Keuken stopcontacten | B16 | Aardlekschakelaar 2 (Type A, 30mA) |
| 6 | Kookgroep | B20 | Aardlekschakelaar 2 |
| 7 | Oven | B16 | Aardlekschakelaar 2 |
| 8 | Vaatwasser | B16 | Aardlekschakelaar 2 |
| 9 | Wasmachine | B16 | Aardlekschakelaar 3 (Type A, 30mA) |
| 10 | Droger | B16 | Aardlekschakelaar 3 |
| 11 | Badkamer | B16 | Aardlekschakelaar 3 |
| 12 | Cv-ketel | B10 | Aardlekschakelaar 3 |
| 13 | Buitenstopcontact | B16 | Aardlekschakelaar 3 |
Componentenoverzicht
- 1x hoofdschakelaar 2-polig 40A (2 modules)
- 3x aardlekschakelaar 2-polig Type A 30mA (6 modules)
- 13x installatieautomaat 1-polig (13 modules)
- Reserve: 3 modules
- Kastformaat: 24 modules (2 rijen van 12)
Dit past precies in een 24-module kast. Wilt u meer reserve voor een toekomstige laadpaal, kies dan een 36-module kast.
Praktijkvoorbeeld 2: Vrijstaande woning met 3-fase aansluiting
Een grotere woning met een 3-fase aansluiting van 3x25 ampere. Het huis heeft een laadpaal, zonnepanelen en een warmtepomp.
Groepenlijst
| Nr | Groep | Automaat | Aardlekbeveiliging |
|---|---|---|---|
| 1 | Verlichting begane grond | B10 | RCBO Type A |
| 2 | Verlichting verdieping | B10 | RCBO Type A |
| 3 | Verlichting zolder | B10 | RCBO Type A |
| 4 | Stopcontacten woonkamer | B16 | RCBO Type A |
| 5 | Stopcontacten slaapkamers | B16 | RCBO Type A |
| 6 | Stopcontacten zolder | B16 | RCBO Type A |
| 7 | Keuken stopcontacten | B16 | RCBO Type A |
| 8 | Kookgroep (3-fase) | B16 3p | Aardlekschakelaar Type A |
| 9 | Oven | B16 | RCBO Type A |
| 10 | Vaatwasser | B16 | RCBO Type A |
| 11 | Wasmachine | B16 | RCBO Type A |
| 12 | Droger | B16 | RCBO Type A |
| 13 | Badkamer | B16 | RCBO Type A |
| 14 | Cv / hulpverwarming | B10 | RCBO Type A |
| 15 | Buitenstopcontacten | B16 | RCBO Type A |
| 16 | Garage | B16 | RCBO Type A |
| 17 | Vriezer | B16 | RCBO Type A |
| 18 | Laadpaal (3-fase) | B32 3p | Aardlekschakelaar Type B |
| 19 | Warmtepomp (3-fase) | C20 3p | Aardlekschakelaar Type B |
| 20 | Zonnepanelen omvormer (3-fase) | B20 3p | Aardlekschakelaar Type A |
Componentenoverzicht
- 1x hoofdschakelaar 4-polig 40A (4 modules)
- 15x aardlekautomaat (RCBO) Type A 30mA (30 modules)
- 1x aardlekschakelaar 4-polig Type A 30mA + 1x B16 3p automaat voor kookgroep (4 + 3 = 7 modules)
- 1x aardlekschakelaar 4-polig Type B 30mA + 1x B32 3p automaat voor laadpaal (4 + 3 = 7 modules)
- 1x aardlekschakelaar 4-polig Type B 30mA + 1x C20 3p automaat voor warmtepomp (4 + 3 = 7 modules)
- 1x aardlekschakelaar 4-polig Type A 30mA + 1x B20 3p automaat voor zonnepanelen (4 + 3 = 7 modules)
- Overspanningsbeveiliging: 4 modules
- Reserve: 6 modules
- Kastformaat: 72 modules (minimaal) of twee kasten
Dit is een uitgebreide installatie. In de praktijk wordt dit vaak opgelost met een hoofdkast en een of meer bijkasten. Gebruik de configurator op flinkelektro.nl om de exacte indeling door te rekenen.
Checklist: groepenkast samenstellen
Gebruik deze checklist om niets over het hoofd te zien:
- Aansluiting bepaald - 1-fase of 3-fase, amperewaarde bekend
- Groepenlijst opgesteld - alle groepen geinventariseerd, incl. toekomstige
- Kastformaat gekozen - voldoende modules, inclusief reserve
- Hoofdschakelaar gekozen - juiste waarde, juist aantal polen
- Aardlekbeveiliging gekozen - aardlekschakelaars, RCBO's, of combinatie; juiste typen (A, B)
- Installatieautomaten gekozen - juiste karakteristiek (B of C), juiste amperewaarde per groep
- Kamrails en klemmen - passend bij de gekozen componenten
- Reserve-modules gepland - minimaal 4 tot 6 lege posities
- Overspanningsbeveiliging overwogen - zeker bij zonnepanelen
- Installateur ingeschakeld - voor de daadwerkelijke montage en aansluiting
Zelf samenstellen met de configurator
Wilt u direct aan de slag? Op flinkelektro.nl kunt u uw groepenkast stap voor stap samenstellen. De configurator helpt u bij het kiezen van de juiste kast en componenten op basis van uw situatie.
Alle componenten in het assortiment zijn van het merk SEP en voldoen aan de geldende normen. De componenten worden snel geleverd, zodat u en uw installateur direct aan de slag kunnen.
Veelgestelde vragen over groepenkast samenstellen
Hoeveel groepen heeft een gemiddelde woning nodig?
Een gemiddelde tussenwoning heeft 10 tot 14 groepen nodig. Een groter huis of een woning met een laadpaal en warmtepomp kan uitkomen op 18 tot 24 groepen. Tel uw benodigde groepen op en voeg 2 tot 4 reservegroepen toe.
Mag ik zelf mijn groepenkast samenstellen en bestellen?
Ja, u mag zelf de componenten kiezen en bestellen. Het is verstandig om uw groepenlijst vooraf te bespreken met een installateur. De daadwerkelijke montage en aansluiting moet altijd door een erkend elektricien worden uitgevoerd.
Wat kost een groepenkast samenstellen?
De kosten hangen af van het aantal groepen, het type beveiliging (aardlekschakelaars of RCBO's) en het formaat van de kast. Een eenvoudige kast voor een klein appartement begint bij enkele honderden euro's. Een uitgebreide kast met RCBO's voor een grote woning kan richting duizend euro of meer gaan. Op flinkelektro.nl ziet u direct de prijzen bij het samenstellen.
Wat is het verschil tussen een 1-rij en een 3-rij groepenkast?
Het verschil zit in het aantal modules. Een 1-rij kast biedt 12 modules, een 2-rij kast 24 modules en een 3-rij kast 36 modules. Kies het formaat op basis van het totaal aantal modules dat uw componenten innemen, inclusief reserve.
Moet ik een overspanningsbeveiliging plaatsen?
Een overspanningsbeveiliging is niet altijd verplicht, maar wordt sterk aanbevolen bij installaties met zonnepanelen, gevoelige elektronische apparatuur of in gebieden met veel onweer. De NEN 1010 schrijft in steeds meer situaties een overspanningsbeveiliging voor.
Kan ik mijn groepenkast later uitbreiden?
Ja, mits er voldoende vrije modules in de kast beschikbaar zijn. Daarom adviseren wij altijd om bij het samenstellen minimaal 4 tot 6 modules vrij te houden. Is uw kast vol, dan moet u overstappen naar een grotere kast of een bijkast plaatsen.
Hoe verdeel ik de groepen over de aardlekschakelaars?
Verdeel de groepen zo dat bij het uitvallen van een aardlekschakelaar niet de hele woning zonder stroom zit. Zet de verlichting en de stopcontacten op verschillende aardlekschakelaars. Zet apparaten die altijd stroom moeten hebben (vriezer, alarm) op een aparte aardlekschakelaar of, beter nog, op een eigen aardlekautomaat.
Hulp nodig bij het samenstellen?
Heeft u vragen over de juiste indeling van uw groepenkast? Of wilt u uw groepenlijst laten controleren voordat u bestelt? Het team van Flink Elektro denkt graag met u mee.
- Telefoon: 0524-711007 (dagelijks bereikbaar tot 22:00)
- WhatsApp: 0654977720
- E-mail: info@flinkelektro.nl
Ga direct aan de slag met de groepenkast-configurator of bekijk het volledige assortiment op flinkelektro.nl.
