NEN 1010 is de Nederlandse norm die voorschrijft hoe elektrische installaties in gebouwen veilig moeten worden aangelegd. Of u nu een nieuwe groepenkast laat plaatsen, uw installatie wilt laten keuren of uw woning gaat verkopen: NEN 1010 is de maatstaf waaraan uw installatie wordt getoetst.

Hieronder leest u wat NEN 1010 precies inhoudt, welke eisen de norm stelt aan groepenkasten en wat de gevolgen zijn als uw installatie niet voldoet.

Wat is NEN 1010?

NEN 1010 is de Nederlandse norm voor "Elektrische installaties voor laagspanning". De norm is opgesteld door NEN (het Nederlands Normalisatie-instituut) en beschrijft de veiligheidseisen voor elektrische installaties in woningen, bedrijfspanden en overige gebouwen.

De norm is gebaseerd op de internationale IEC 60364-reeks en de Europese HD 60364-reeks, maar is aangevuld met specifieke Nederlandse eisen. NEN 1010 is daarmee de Nederlandse vertaling en aanvulling van een internationaal erkende standaard.

De huidige versie van NEN 1010 dateert uit 2015, maar is sindsdien meerdere malen aangevuld met wijzigingsbladen. De belangrijkste recente wijziging is die uit 2018, waarin onder meer overspanningsbeveiliging verplicht werd gesteld.

Waarom is NEN 1010 belangrijk?

Veiligheid

Het eerste en belangrijkste doel van NEN 1010 is veiligheid. De norm stelt eisen die zijn bedoeld om:

• Elektrocutie te voorkomen
• Brand door elektrische oorzaken te voorkomen
• Overbelasting en kortsluiting op te vangen
• Schade door overspanning te beperken

Jaarlijks ontstaan er in Nederland honderden woningbranden met een elektrische oorzaak. In veel gevallen is een verouderde of niet-normconforme installatie de boosdoener.

Verzekering

Uw opstal- en inboedelverzekering gaat ervan uit dat uw woning voldoet aan de geldende normen. Als er brand ontstaat door een elektrische installatie die aantoonbaar niet voldoet aan NEN 1010, kan de verzekeraar de schadeclaim afwijzen. Dit is geen theoretisch risico: het komt in de praktijk voor.

Woningverkoop en taxatie

Bij de verkoop van een woning wordt steeds vaker een elektrakeuring gevraagd. Kopers (en hun hypotheekverstrekkers) willen weten of de installatie veilig is. Een installatie die niet aan NEN 1010 voldoet, kan een reden zijn voor een lager bod of zelfs het afketsen van de verkoop.

Oplevering nieuwbouw en renovatie

Bij nieuwbouw en ingrijpende renovatie moet de elektrische installatie worden gekeurd voor de oplevering. De inspecteur toetst aan NEN 1010. Zonder goedkeuring kan de woning in principe niet worden opgeleverd.

Belangrijke NEN 1010-eisen voor groepenkasten

Hieronder bespreken we de NEN 1010-eisen die het meest relevant zijn voor de groepenkast in uw woning.

Aardlekbeveiliging (30 mA)

NEN 1010 schrijft voor dat alle wandcontactdozen en verlichtingscircuits in woningen beveiligd moeten zijn door een aardlekschakelaar met een nominale aardlekstroom van maximaal 30 mA. Dit beschermt personen tegen elektrocutie.

In de praktijk betekent dit dat er in uw groepenkast minimaal een (maar bij voorkeur twee of meer) aardlekschakelaars van 30 mA moeten zitten. Alle groepen die naar wandcontactdozen en verlichting lopen, moeten hierachter zijn aangesloten.

Wat dit voor uw groepenkast betekent: Elke groepenkast moet voorzien zijn van 30 mA aardlekbeveiliging voor de woongroepen. Bij Flink Elektro zijn alle groepenkasten standaard voorzien van de juiste aardlekbeveiliging.

Selectiviteit

Selectiviteit houdt in dat bij een storing alleen de beveiliging van de getroffen groep uitschakelt, en niet de gehele installatie. NEN 1010 adviseert (en in sommige gevallen eist) selectiviteit in de beveiliging.

In de praktijk bereikt u dit door:

• Meerdere aardlekschakelaars te gebruiken in plaats van een enkele
• De aardlekschakelaars zo te kiezen dat ze selectief werken ten opzichte van elkaar
• Eventueel aardlekautomaten (RCBO's) te gebruiken per groep

Het voordeel is duidelijk: als er een aardlek optreedt in de keuken, valt niet ook de verlichting in de rest van het huis uit. U houdt licht en stroom in de overige ruimtes.

Aardlekschakelaar Type B voor specifieke toepassingen

Standaard aardlekschakelaars (Type A) detecteren wisselstroomlekken en pulserend gelijkstroomlekken. Maar sommige moderne apparaten kunnen gladde gelijkstroomlekken veroorzaken. Daarvoor is een Type B aardlekschakelaar nodig.

NEN 1010 schrijft Type B beveiliging voor bij:

• Laadpalen voor elektrische auto's (als de laadpaal zelf geen ingebouwde DC-detectie heeft)
• Zonnepanelen met transformatorloze omvormers
• Inductiekookplaten (in sommige gevallen)
• Warmtepompen met frequentieregelaars

Type B aardlekschakelaars zijn duurder dan Type A, maar in bovengenoemde situaties zijn ze vereist om de veiligheid te waarborgen. Een Type A schakelaar kan een gladde gelijkstroomlek simpelweg niet detecteren.

Overspanningsbeveiliging (sinds wijzigingsblad 2018)

Sinds het wijzigingsblad van 2018 bij NEN 1010 is een overspanningsbeveiliging (SPD, Surge Protective Device) in veel gevallen verplicht. Dit geldt voor:

• Nieuwbouwwoningen
• Ingrijpende renovaties waarbij de groepenkast wordt vervangen
• Installaties met PV-panelen (zonnepanelen)
• Installaties die voeden naar gebouwen met brandgevaar

Een overspanningsbeveiliging beschermt uw elektrische apparaten tegen spanningspieken die kunnen ontstaan door blikseminslag (direct of indirect) of schakelhandelingen in het net. Moderne huishoudens bevatten steeds meer gevoelige elektronica (computers, smart-tv's, domotica), waardoor overspanningsbeveiliging steeds relevanter wordt.

De overspanningsbeveiliging wordt in de groepenkast geplaatst, direct na de hoofdschakelaar. Bij Flink Elektro kunt u bij het samenstellen van uw groepenkast een overspanningsbeveiliging toevoegen.

Minimaal aantal groepen

NEN 1010 schrijft geen exact minimum aantal groepen voor, maar stelt wel eisen aan de verdeling van circuits die in de praktijk neerkomen op een minimumaantal. De richtlijn is:

• Verlichting en wandcontactdozen op aparte groepen
• Zware verbruikers (kooktoestel, wasmachine, droger) op eigen groepen
• Buitenstopcontacten op een eigen groep
• Natte ruimtes (badkamer) bij voorkeur op een eigen groep

Voor een gemiddelde woning komt u al snel op 6 tot 10 groepen. Bij een ruimere woning of bij extra voorzieningen (laadpaal, zonnepanelen, airconditioning) loopt dit op naar 10 tot 14 groepen of meer.

Hoofdschakelaar

NEN 1010 eist dat er een middel aanwezig is om de gehele installatie spanningsloos te maken. In de praktijk is dit de hoofdschakelaar in de groepenkast. Deze moet alle actieve geleiders tegelijk kunnen schakelen.

Hoe vaak wordt NEN 1010 bijgewerkt?

NEN 1010 wordt niet op een vast schema herzien. De huidige basisversie dateert uit 2015 (NEN 1010:2015). Sindsdien zijn er meerdere wijzigingsbladen verschenen die de norm aanvullen of aanpassen.

De belangrijkste wijzigingen van de afgelopen jaren:

Jaar	Wijziging	Effect op groepenkasten
2015	Nieuwe basisversie NEN 1010	Aanscherping eisen aardlekbeveiliging
2018	Wijzigingsblad overspanningsbeveiliging	SPD verplicht bij nieuwbouw en renovatie
2018	Aanvulling Type B beveiliging	Type B vereist bij laadpalen en PV-installaties
Doorlopend	Diverse correctiebladen	Verduidelijkingen en kleine aanpassingen

De norm wordt beheerd door NEN en de technische commissie NEC 64 (Nederlandse Elektrotechnische Commissie). Voorstellen voor wijzigingen komen vanuit de installatiebranche, keuringsinstellingen en de overheid.

NEN 1010 vs. NEN 3140: wat is het verschil?

Deze twee normen worden regelmatig door elkaar gehaald, maar ze hebben een heel ander doel.

	NEN 1010	NEN 3140
Onderwerp	Aanleg van elektrische installaties	Inspectie en beheer van elektrische installaties
Wanneer	Bij het ontwerpen en aanleggen	Na de aanleg, periodiek
Doel	Veilige installatie realiseren	Veilige installatie behouden
Wie	Installateurs, ontwerpers	Inspecteurs, beheerders
Focus	Hoe moet het worden aangelegd?	Is het nog steeds veilig?

Kort gezegd: NEN 1010 schrijft voor hoe uw installatie moet worden aangelegd. NEN 3140 schrijft voor hoe en hoe vaak uw installatie moet worden geinspecteerd om veilig te blijven.

Een inspectie volgens NEN 3140 toetst onder meer of de installatie nog voldoet aan de NEN 1010-eisen die golden op het moment van aanleg. Een installatie hoeft niet per se te voldoen aan de nieuwste versie van NEN 1010, maar wel aan de versie die gold op het moment van aanleg. Tenzij er sprake is van direct gevaar; dan moet er worden ingegrepen.

Wat als uw installatie niet voldoet aan NEN 1010?

Verzekeringstechnische gevolgen

Als er schade ontstaat door uw elektrische installatie (brand, elektrocutie) en de installatie voldoet niet aan de geldende normen, dan kan uw verzekeraar de schade geheel of gedeeltelijk afwijzen. De verzekeraar kan beargumenteren dat u niet aan uw zorgplicht heeft voldaan.

Problemen bij woningverkoop

Bij een bouwtechnische keuring of elektrakeuring wordt getoetst aan NEN 1010. Ernstige afwijkingen worden gerapporteerd. Kopers kunnen op basis van die rapportage:

• Een lagere prijs bieden
• Eisen dat u de installatie laat aanpassen voor de overdracht
• Afzien van de koop

Aansprakelijkheid

Als eigenaar van een woning bent u verantwoordelijk voor de veiligheid van de elektrische installatie. Bij een ongeval door een gebrekkige installatie kunt u aansprakelijk worden gesteld.

Geen directe beboeting

Belangrijk om te weten: NEN 1010 is een norm, geen wet. Er bestaat geen instantie die u beboet voor een installatie die niet aan NEN 1010 voldoet. De gevolgen zijn indirect: via verzekeringen, aansprakelijkheid en woningverkoop. In de praktijk zijn die indirecte gevolgen echter fors genoeg om naleving serieus te nemen.

Hoe zorgt u dat uw groepenkast aan NEN 1010 voldoet?

Optie 1: Laat de installatie aanleggen door een erkend installateur

Een erkend installateur (bij voorkeur aangesloten bij een brancheorganisatie zoals Techniek Nederland) kent de NEN 1010-eisen en past ze toe bij de aanleg. Na afronding kan hij een installatieverklaring afgeven.

Optie 2: Bestel een voorgeconfigureerde groepenkast

Bij Flink Elektro kunt u een groepenkast bestellen die is samengesteld volgens de actuele NEN 1010-eisen. De kasten worden geleverd met de juiste aardlekbeveiliging, overspanningsbeveiliging (indien van toepassing) en voldoende groepen voor uw situatie.

Met de configurator stelt u uw groepenkast samen. De configurator houdt automatisch rekening met NEN 1010-eisen, zodat u zeker weet dat de kast normconform is.

Optie 3: Laat uw bestaande installatie keuren

Twijfelt u of uw huidige installatie aan de norm voldoet? Laat dan een inspectie uitvoeren door een erkend keuringsbedrijf. Zij toetsen aan NEN 3140 en rapporteren eventuele afwijkingen van NEN 1010.

NEN 1010 en toekomstige ontwikkelingen

De elektrische installatie in woningen wordt steeds complexer. Laadpalen, zonnepanelen, warmtepompen, thuisbatterijen en domoticasystemen stellen nieuwe eisen aan de groepenkast. NEN 1010 wordt geleidelijk aangepast aan deze ontwikkelingen.

Verwachte aandachtspunten voor toekomstige wijzigingen:

• Thuisbatterijen (energieopslag): Eisen aan de aansluiting en beveiliging van batterijsystemen
• Bidirectioneel laden: Elektrische auto's die stroom terugleveren aan het net
• DC-installaties: Steeds meer apparaten werken intern op gelijkstroom
• Domotica en cybersecurity: Beveiliging van netwerk-gekoppelde installatiecomponenten

Het is verstandig om bij de keuze van een nieuwe groepenkast alvast rekening te houden met deze trends. Kies een kast met voldoende reserveruimte voor toekomstige uitbreidingen.

Groepenkasten die voldoen aan NEN 1010 bij Flink Elektro

Bij Flink Elektro vindt u een breed assortiment SEP-groepenkasten die voldoen aan de actuele NEN 1010-eisen. Alle kasten zijn voorzien van:

• 30 mA aardlekbeveiliging
• Selectieve opbouw met meerdere aardlekschakelaars
• Optioneel overspanningsbeveiliging
• Type A en Type B aardlekschakelaars beschikbaar
• KEMA-KEUR gecertificeerde componenten

Op de pagina oplossingen vindt u meer informatie over specifieke toepassingen, zoals groepenkasten voor woningen met laadpaal of zonnepanelen.

Heeft u vragen over NEN 1010 en wat dit voor uw situatie betekent? Neem contact met ons op.

• Telefoon: 0524-711007 (dagelijks bereikbaar tot 22:00)
• WhatsApp: 0654977720
• E-mail: info@flinkelektro.nl

Veelgestelde vragen over NEN 1010

Wat is NEN 1010?

NEN 1010 is de Nederlandse norm voor elektrische installaties in gebouwen. De norm beschrijft de veiligheidseisen voor het ontwerpen, aanleggen en uitbreiden van elektrische installaties in woningen en bedrijfspanden. De huidige basisversie dateert uit 2015, met latere wijzigingsbladen.

Is NEN 1010 verplicht?

NEN 1010 is formeel een norm en geen wet. Toch wordt de norm in de praktijk als verplicht beschouwd. Het Bouwbesluit verwijst naar NEN 1010, verzekeraars verwachten naleving, en bij keuringen wordt eraan getoetst. Niet voldoen aan NEN 1010 kan tot verzekeringstechnische en aansprakelijkheidsproblemen leiden.

Welke NEN 1010-versie geldt voor mijn woning?

Uw installatie hoeft te voldoen aan de versie van NEN 1010 die gold op het moment van aanleg. Een installatie uit 2010 hoeft dus niet te voldoen aan de eisen van NEN 1010:2015. Maar als u de installatie nu vervangt of uitbreidt, dan gelden de actuele eisen voor het nieuwe gedeelte.

Moet ik een overspanningsbeveiliging in mijn groepenkast hebben?

Sinds het wijzigingsblad van 2018 is overspanningsbeveiliging verplicht bij nieuwbouw, ingrijpende renovatie en installaties met zonnepanelen. Voor bestaande installaties die niet worden gewijzigd, is het niet met terugwerkende kracht verplicht, maar het is wel aan te raden.

Wat is het verschil tussen NEN 1010 en NEN 3140?

NEN 1010 gaat over de aanleg van elektrische installaties: hoe moet het worden gebouwd? NEN 3140 gaat over de inspectie en het beheer: is het nog veilig? Een installateur werkt volgens NEN 1010. Een inspecteur toetst volgens NEN 3140.

Hoe vaak moet mijn elektrische installatie worden gekeurd?

NEN 3140 adviseert een periodieke inspectie elke 5 jaar voor woningen. Dit is een advies, geen wettelijke verplichting. Bij bedrijfspanden en huurwoningen gelden vaak strengere eisen vanuit Arbo-wetgeving of het huurcontract.

Voldoet mijn oude groepenkast nog aan de norm?

Dat hangt af van de leeftijd en staat van de installatie. Groepenkasten van voor 2000 voldoen vaak niet meer aan de huidige inzichten op het gebied van aardlekbeveiliging en selectiviteit. Een keuring geeft uitsluitsel. Bij twijfel kunt u altijd contact opnemen met Flink Elektro voor advies.

---