Een warmtepomp verwarmt uw woning met energie uit de buitenlucht, de bodem of het grondwater. De pomp zelf draait op elektriciteit en is daarmee een van de zwaarste vaste verbruikers in huis. De aansluiting op de groepenkast moet daarom zorgvuldig worden uitgevoerd: met de juiste beveiliging, de juiste kabeldikte en voldoende aansluitcapaciteit.
Typen warmtepompen en hun elektrisch vermogen
Niet elke warmtepomp vraagt evenveel stroom. Het type warmtepomp, het verwarmingsvermogen en de COP (Coefficient of Performance) bepalen samen het elektrisch opgenomen vermogen.
Lucht-water warmtepomp
Dit is het meest geplaatste type in bestaande woningen. De warmtepomp onttrekt warmte aan de buitenlucht en geeft die af aan het watercircuit van de vloerverwarming of radiatoren.
- Verwarmingsvermogen: 4 tot 16 kW (thermisch)
- Elektrisch opgenomen vermogen: 1,5 tot 5 kW
- Aansluiting: eenfase bij modellen tot circa 2,5 kW elektrisch, driefase bij zwaardere modellen
Grond-water warmtepomp
Deze warmtepomp gebruikt warmte uit de bodem via een bodemlus of bronpaar. Grond-water warmtepompen zijn efficiënter dan lucht-water modellen, maar de aanleg is kostbaarder vanwege de boorwerkzaamheden.
- Verwarmingsvermogen: 6 tot 20 kW (thermisch)
- Elektrisch opgenomen vermogen: 1,5 tot 6 kW
- Aansluiting: vrijwel altijd driefase bij vermogens boven 3 kW elektrisch
Hybride warmtepomp
Een hybride warmtepomp combineert een lucht-water warmtepomp met een bestaande cv-ketel. Bij milde temperaturen verwarmt de warmtepomp; bij strenge kou springt de cv-ketel bij. De hybride variant heeft doorgaans een lager elektrisch vermogen.
- Verwarmingsvermogen: 2 tot 6 kW (thermisch, warmtepomp-deel)
- Elektrisch opgenomen vermogen: 0,5 tot 2 kW
- Aansluiting: meestal eenfase
Overzicht per type
| Type warmtepomp | Elektrisch vermogen | Typische aansluiting | Inschakelstroom |
|---|---|---|---|
| Hybride | 0,5 - 2 kW | Eenfase | Laag tot matig |
| Lucht-water (klein) | 1,5 - 2,5 kW | Eenfase | Matig |
| Lucht-water (groot) | 2,5 - 5 kW | Driefase | Hoog |
| Grond-water | 1,5 - 6 kW | Driefase | Hoog |
Let op de inschakelstroom. Een warmtepomp met compressor kan bij het opstarten kort een veel hogere stroom trekken dan het nominale vermogen doet vermoeden. Dit is van invloed op de keuze van de installatieautomaat (C-karakteristiek verdraagt hogere inschakelstromen dan B-karakteristiek).
Benodigde componenten in de groepenkast
De warmtepomp krijgt een eigen groep in de groepenkast, los van de overige groepen. De volgende componenten zijn minimaal nodig:
Aardlekschakelaar
Moderne warmtepompen bevatten een frequentieomvormer (inverter) die het toerental van de compressor regelt. Deze elektronica kan bij een defect DC-lekstromen veroorzaken.
Type B aardlekschakelaar (30 mA): Nodig als de warmtepomp geen ingebouwde DC-lekstroomdetectie heeft. Dit is de veiligste keuze en wordt door veel installateurs als standaard geadviseerd. Lees meer op de pagina over de selectieve en Type B aardlekschakelaar.
Type A aardlekschakelaar (30 mA): Kan volstaan als de fabrikant van de warmtepomp dit expliciet toestaat en de warmtepomp een ingebouwde DC-bescherming heeft. Controleer de installatie-instructies van de fabrikant. Meer over typen leest u in het artikel over de aardlekschakelaar.
Raadpleeg altijd de installatiehandleiding van de warmtepomp. De fabrikant schrijft voor welk type aardlekschakelaar vereist is.
Installatieautomaat
Gebruik een C-karakteristiek installatieautomaat. De C-karakteristiek is beter bestand tegen de hoge inschakelstroom van de compressor dan de B-karakteristiek. Bij een B-automaat kan de inschakelstroom een ongewenste uitschakeling veroorzaken.
| Warmtepomp vermogen | Aansluiting | Installatieautomaat | Minimale kabeldikte |
|---|---|---|---|
| Tot 2,3 kW | Eenfase | C16A, 1-polig+N | 2,5 mm² |
| 2,3 - 3,7 kW | Eenfase | C16A of C20A, 1-polig+N | 2,5 mm² (C16A) / 4 mm² (C20A) |
| 3,7 - 5,5 kW | Driefase | C16A, 3-polig+N | 2,5 mm² |
| 5,5 - 7,5 kW | Driefase | C20A, 3-polig+N | 4 mm² |
Nevencomponenten
Afhankelijk van de installatie kunnen nog meer componenten nodig zijn:
- Motorbeveiliging: Sommige fabrikanten schrijven een motorbeveiliging voor in plaats van of naast de installatieautomaat. Dit beschermt de compressor tegen oververhitting.
- Overspanningsbeveiliging (SPD): Aanbevolen, omdat de warmtepomp gevoelige elektronica bevat.
- Schakelaar of lastscheider: Voor het spanningsloos kunnen maken van de warmtepomp bij onderhoud.
Eenfase of driefase: wanneer moet u overstappen?
Bij de plaatsing van een warmtepomp is de vraag of uw huidige aansluiting voldoende capaciteit biedt.
Eenfase (1x25A of 1x35A)
Een hybride warmtepomp of een kleine lucht-water warmtepomp past meestal op een eenfase-aansluiting, mits het totale gelijktijdige vermogen van alle apparaten binnen de grenzen blijft.
Rekenvoorbeeld bij 1x25A (5.750 W beschikbaar):
| Apparaat | Vermogen |
|---|---|
| Warmtepomp (lucht-water, klein) | 1.800 W |
| Inductiekookplaat (gemiddeld gebruik) | 2.500 W |
| Wasmachine | 2.200 W |
| Overig (verlichting, koelkast, etc.) | 800 W |
| Totaal | 7.300 W |
In dit voorbeeld overschrijdt het gelijktijdig vermogen de 5.750 W van een 1x25A-aansluiting. Verzwaring naar 1x35A of naar driefase is hier nodig.
Driefase (3x25A)
Bij een volledig elektrische lucht-water of grond-water warmtepomp is een driefase-aansluiting vrijwel altijd nodig of sterk aan te raden. Driefase biedt 17.250 W (bij 3x25A), wat voldoende ruimte geeft voor de warmtepomp in combinatie met andere zware verbruikers.
De kosten van verzwaring naar driefase liggen bij de meeste netbeheerders tussen 500 en 1.500 euro eenmalig. Daarnaast betaalt u een hogere vaste maandelijkse bijdrage voor de aansluiting (ca. 100 tot 200 euro per jaar extra). Vraag de verzwaring tijdig aan, want de doorlooptijd kan enkele weken tot maanden bedragen.
Groepenkast: passen de extra componenten erin?
Een warmtepomp op driefase vereist een 4-polige aardlekschakelaar (4 modules) en een 3-polige+N installatieautomaat (3 tot 4 modules). Dat zijn samen 7 tot 8 modules.
Controleer of uw groepenkast voldoende vrije ruimte heeft. Zo niet, dan zijn er twee opties:
- Groepenkast uitbreiden met een onderverdeler. Meer hierover leest u in het artikel over groepenkast uitbreiden.
- Groepenkast vervangen door een groter model. Op flinkelektro.nl/groepenkast-samenstellen kunt u een kast op maat configureren.
Kosten van de elektrische aansluiting
De kosten voor de elektrotechnische aansluiting van een warmtepomp (exclusief de warmtepomp zelf en het verwarmingssysteem) zijn afhankelijk van uw huidige situatie.
| Onderdeel | Indicatieve kosten (2026) |
|---|---|
| Aardlekschakelaar Type A (2-polig, 30 mA) | 40 - 80 euro |
| Aardlekschakelaar Type B (2-polig, 30 mA) | 150 - 250 euro |
| Aardlekschakelaar Type B (4-polig, 30 mA) | 200 - 400 euro |
| Installatieautomaat C16A/C20A | 10 - 30 euro |
| Bekabeling YMvK (per meter) | 3 - 10 euro |
| Arbeidsloon installateur (2-4 uur) | 50 - 75 euro per uur |
| Verzwaring aansluiting (indien nodig) | 500 - 1.500 euro |
| Groepenkast uitbreiden/vervangen (indien nodig) | 250 - 2.000 euro |
Totaalkosten elektrotechnische aansluiting (eenfase, zonder verzwaring): 300 tot 700 euro. Totaalkosten elektrotechnische aansluiting (driefase, met verzwaring): 1.200 tot 3.500 euro.
Deze bedragen zijn exclusief de warmtepomp, het leidingwerk en de verwarmingsinstallatie. De totale kosten van een warmtepomp-installatie (apparaat + verwarmingssysteem + elektra) liggen voor een lucht-water warmtepomp doorgaans tussen 8.000 en 18.000 euro.
Subsidie voor warmtepompen
Via de ISDE-regeling (Investeringssubsidie Duurzame Energie en Energiebesparing) kunt u subsidie aanvragen voor de aanschaf van een warmtepomp. De hoogte van de subsidie hangt af van het type warmtepomp en het verwarmingsvermogen. In 2026 bedraagt de subsidie doorgaans 1.500 tot 4.500 euro voor een volledige warmtepomp.
De subsidie dekt een deel van de aanschaf- en installatiekosten. De elektrotechnische aansluiting (groepenkast, bekabeling) valt hier niet altijd onder. Raadpleeg de actuele voorwaarden op de website van RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland).
NEN 1010-eisen
De NEN 1010 stelt de volgende eisen aan de aansluiting van een warmtepomp:
- Eigen groep met eigen installatieautomaat en aardlekschakelaar.
- Aardlekschakelaar geschikt voor het type lekstroom (Type B bij inverter-gestuurde compressoren, tenzij de fabrikant Type A toestaat).
- Bekabeling afgestemd op de stroomsterkte en het kabeltraject.
- Uitvoering door een erkend installateur.
- Inspectie na installatie (meting en visuele controle).
Stap voor stap: warmtepomp aansluiten op de groepenkast
1. Controleer uw aansluiting Eenfase of driefase? Welke amperagewaarde? Is er voldoende capaciteit voor de warmtepomp?
2. Controleer de groepenkast Hoeveel vrije modules? Welke aardlekschakelaars zijn al aanwezig?
3. Raadpleeg de installatiehandleiding De fabrikant van de warmtepomp specificeert welke aardlekschakelaar, welke automaat en welke kabeldikte nodig zijn.
4. Bestel componenten Bestel de benodigde aardlekschakelaar, installatieautomaat en bekabeling. Op flinkelektro.nl vindt u alle SEP-componenten.
5. Laat installeren door een erkend installateur De installateur maakt de aansluiting in de groepenkast, legt de bekabeling aan en sluit de warmtepomp aan.
6. Test en inspectie De installateur test de werking van de beveiliging en voert een inspectie uit conform de NEN 1010.
Veelgestelde vragen over warmtepomp aansluiting
Kan ik een warmtepomp op mijn huidige groepenkast aansluiten?
Dat hangt af van de beschikbare ruimte en het type aansluiting. Een hybride warmtepomp op eenfase past in veel bestaande groepenkasten als er 3 tot 4 vrije modules zijn. Een driefase lucht-water warmtepomp vereist 7 tot 8 vrije modules en een driefase-aansluiting. Is uw kast vol, dan is uitbreiden nodig.
Heeft een warmtepomp een Type B aardlekschakelaar nodig?
Bij warmtepompen met een inverter-gestuurde compressor (vrijwel alle moderne modellen) is een Type B aardlekschakelaar nodig, tenzij de fabrikant Type A toestaat op basis van ingebouwde DC-bescherming. Controleer de installatiehandleiding. Bij twijfel kiest u Type B.
Hoeveel stroom verbruikt een warmtepomp per jaar?
Een lucht-water warmtepomp voor een gemiddelde tussenwoning verbruikt 2.500 tot 4.500 kWh per jaar. Een hybride warmtepomp verbruikt minder elektriciteit (1.000 tot 2.500 kWh), maar daarnaast ook gas. Bij een stroomtarief van 0,30 euro per kWh komt het elektriciteitsverbruik van een volledige lucht-water warmtepomp neer op 750 tot 1.350 euro per jaar.
Moet ik verzwaren naar driefase voor een warmtepomp?
Niet per se. Een hybride warmtepomp of een kleine lucht-water warmtepomp past op een eenfase-aansluiting. Bij grotere warmtepompen (boven 2,5 kW elektrisch) of als u ook andere zware verbruikers heeft (laadpaal, inductiekookplaat), is driefase aan te raden. Maak een vermogensberekening van uw totale gelijktijdige verbruik om dit te bepalen.
Mag ik de warmtepomp op dezelfde aardlekschakelaar als andere groepen aansluiten?
Dit wordt afgeraden. De warmtepomp heeft een eigen aardlekschakelaar nodig vanwege de specifieke lekstroomkarakteristieken van de inverter. Bovendien voorkomt een aparte aardlekschakelaar dat een storing in de warmtepomp andere groepen uitschakelt.
Hoe lang duurt de elektrische installatie van een warmtepomp?
De elektrotechnische aansluiting (groepenkast, bekabeling, aansluiting warmtepomp) duurt doorgaans 2 tot 4 uur. Als de groepenkast moet worden uitgebreid of vervangen, komt daar een halve tot hele werkdag bij. De totale installatie van de warmtepomp inclusief leidingwerk en inregelen duurt 1 tot 3 dagen.
Hulp nodig bij het kiezen?
Heeft u vragen over de aansluiting van een warmtepomp op uw groepenkast? Het team van Flink Elektro staat voor u klaar.
- Telefoon: 0524-711007 (dagelijks bereikbaar tot 22:00)
- WhatsApp: 0654977720
- E-mail: info@flinkelektro.nl
Bekijk het assortiment groepenkasten en componenten op flinkelektro.nl/groepenkast-samenstellen en stel een kast samen die past bij uw situatie, inclusief de groep voor uw warmtepomp.
