De meterkast is de ruimte in uw woning waar de nutsvoorzieningen samenkomen. Elektriciteit, gas, water, glasvezel en soms de cv-ketel: het komt allemaal samen in deze kast. Toch weten veel huiseigenaren niet precies wat er in de meterkast hoort, hoe groot deze moet zijn en wat het verschil is met de groepenkast.
Hieronder vindt u een compleet overzicht van de meterkast: afmetingen, indeling, de geldende normen en praktische tips voor renovatie of nieuwbouw.
Verschil tussen meterkast en groepenkast
De termen "meterkast" en "groepenkast" worden vaak door elkaar gebruikt, maar het zijn twee verschillende dingen.
Meterkast
De meterkast is de fysieke ruimte (kast of nis) in uw woning waarin alle nutsaansluitingen en verdeelinstallaties zijn ondergebracht. Het is een afsluitbare ruimte, meestal in de hal of bij de voordeur.
In de meterkast vindt u onder andere:
- De elektriciteitsmeter (slimme meter)
- De hoofdzekering van de netbeheerder
- De groepenkast
- De gasmeter (indien van toepassing)
- De hoofdkraan van de waterleiding
- Glasvezelaansluiting of patchpaneel
- Eventueel de cv-ketel (bij compacte woningen)
Groepenkast
De groepenkast is een specifiek onderdeel binnen de meterkast. Dit is de kast met de hoofdschakelaar, aardlekschakelaars en installatieautomaten die uw elektrische installatie beveiligen en verdelen over de verschillende groepen in uw woning.
Kort samengevat
| Meterkast | Groepenkast | |
|---|---|---|
| Wat is het? | De ruimte/nis waarin alles zit | Een component in die ruimte |
| Bevat | Meters, groepenkast, aansluitingen | Hoofdschakelaar, automaten, aardlekschakelaars |
| Wie beheert het? | Eigenaar (ruimte), netbeheerder (meters) | Eigenaar / installateur |
| Norm | NEN 2768 | NEN 1010 |
Als iemand zegt "mijn meterkast is verouderd", bedoelt diegene vaak de groepenkast. Maar het kan ook zijn dat de meterkast zelf (de ruimte) te klein is of niet meer aan de eisen voldoet.
Wat hoort er in de meterkast?
Een goed ingedeelde meterkast bevat de volgende onderdelen, van boven naar beneden:
Elektriciteit
- Hoofdzekering (eigendom van de netbeheerder, niet zelf aanraken)
- Slimme meter / kWh-meter (eigendom van de netbeheerder)
- Groepenkast met hoofdschakelaar, aardlekschakelaars en installatieautomaten
Telecom en data
- Glasvezelaansluiting (NTU / glasvezelmodem)
- Patchpaneel voor de netwerkbekabeling in huis
- Coaxaansluiting (indien aanwezig)
Gas
- Gasmeter (eigendom van de netbeheerder)
- Gaskraan (hoofdafsluiter)
Water
- Watermeter (eigendom van het waterbedrijf)
- Hoofdkraan (afsluiter)
Overig
- Deurbel-transformator
- Domotica-hub of schakelaar
- Cv-ketel (in sommige woningen)
De exacte indeling hangt af van het type woning, het bouwjaar en de beschikbare ruimte.
Meterkast afmetingen: de eisen
De minimale afmetingen van een meterkast zijn vastgelegd in de NEN 2768. Deze norm beschrijft de eisen voor leidingdoorvoeren en meterruimtes in woningen.
Standaard afmetingen volgens NEN 2768
| Maat | Minimale afmeting |
|---|---|
| Hoogte | 210 cm (van vloer tot bovenzijde) |
| Breedte | 60 cm |
| Diepte | 30 cm |
Dit zijn de minimumeisen voor een standaard meterkast in een eengezinswoning. In de praktijk heeft u meer ruimte nodig als er extra voorzieningen in de kast moeten, zoals een patchpaneel, glasvezelaansluiting of een grotere groepenkast.
Ruimere meterkast bij meer voorzieningen
Bij nieuwbouw of ingrijpende renovatie is het verstandig om een ruimere meterkast te plannen. Met de toename van glasvezel, slimme meters, grotere groepenkasten en databekabeling is een meterkast van 60 cm breed vaak te krap.
Aanbevolen afmetingen voor een toekomstbestendige meterkast:
| Situatie | Breedte | Diepte | Hoogte |
|---|---|---|---|
| Standaard woning | 60 cm | 30 cm | 210 cm |
| Woning met glasvezel en netwerk | 80 cm | 40 cm | 210 cm |
| Woning met 3-fase, laadpaal, zonnepanelen | 100 cm | 40 cm | 210 cm |
Vrije werkruimte
NEN 2768 schrijft ook voor dat er voldoende vrije ruimte voor de meterkast moet zijn om er veilig bij te kunnen. De minimale vrije werkruimte bedraagt 60 cm voor de kast. Een installateur moet er goed bij kunnen om onderhoud te plegen of de groepenkast te vervangen.
NEN 2768: de norm voor meterkast en leidingdoorvoeren
NEN 2768 is de Nederlandse norm die de eisen stelt aan de meterruimte in woningen. De norm beschrijft:
- Minimale afmetingen van de meterkast
- Positie en hoogte van meters en aansluitingen
- Ventilatie-eisen (als er een gasmeter in de kast zit)
- Eisen aan de deur of afsluiting
- Toegankelijkheid voor netbeheerder en installateur
De norm is primair bedoeld voor nieuwbouw, maar vormt ook de richtlijn bij verbouwingen. Bij een ingrijpende renovatie van de meterkast is het verstandig om de NEN 2768-eisen als leidraad te nemen.
Verschil met NEN 1010: NEN 2768 gaat over de ruimte (de meterkast zelf), terwijl NEN 1010 gaat over de elektrische installatie die erin zit. Beide normen zijn van toepassing.
Meterkast indeling: zo deelt u de ruimte in
Een logische indeling van de meterkast maakt onderhoud en storingen oplossen eenvoudiger. Houd de volgende richtlijnen aan:
Boven: elektriciteit
Plaats de groepenkast en de elektriciteitsmeter in het bovenste deel van de meterkast, op een comfortabele ooghoogte. De groepenkast moet goed bereikbaar zijn, want bij een storing moet u snel een automaat kunnen terugzetten.
Let op: De hoofdzekering en de slimme meter zijn eigendom van de netbeheerder. Daar mag u niets aan wijzigen.
Midden: telecom en data
Het patchpaneel, de glasvezelaansluiting en de eventuele switch of router plaatst u bij voorkeur op een aparte plaat in het midden van de kast. Houd voldoende ruimte voor netwerkkabels: UTP-kabels hebben een minimale buigradius nodig.
Onder: gas en water
De gasmeter en watermeter zitten doorgaans in het onderste deel van de meterkast. De gasafsluiter en waterhoofdkraan moeten makkelijk bereikbaar zijn in geval van nood.
Scheiding tussen sterkstroom en zwakstroom
Houd in de meterkast afstand tussen de elektriciteitsbedrading (sterkstroom) en de datakabels (zwakstroom). Kruisend leggen is toegestaan, maar parallel leggen direct naast elkaar kan storing veroorzaken op de datakabels.
Wanneer is uw meterkast te klein?
In veel Nederlandse woningen, vooral die gebouwd zijn voor 2000, is de meterkast ontworpen voor een eenvoudige situatie: een meter, een zekeringkast met een paar groepen en een gasmeter. De huidige eisen zijn flink anders.
Signalen dat uw meterkast te klein is
- De groepenkast past niet meer goed in de kast, of u kunt niet upgraden naar een groter model
- Er is geen ruimte voor een patchpaneel of glasvezelaansluiting
- Kabels en leidingen zitten gepropt en er is nauwelijks werkruimte
- U wilt overstappen naar een 3-fase aansluiting, maar de kast is te smal
- De installateur geeft aan dat er onvoldoende werkruimte is
Oplossingen bij een te kleine meterkast
Optie 1: Meterkast vergroten De meterkast laten verbreden of verdiepen door een aannemer. Dit is de beste oplossing bij een renovatie. Kosten: 500 tot 1.500 euro, afhankelijk van de situatie.
Optie 2: Groepenkast buiten de meterkast plaatsen Als de meterkast te klein is voor een grotere groepenkast, kan de groepenkast op een andere plek worden geplaatst (bijvoorbeeld in een aangrenzende kast of aan de wand ernaast). De voedingskabel loopt dan van de meter naar de groepenkast op de nieuwe locatie.
Optie 3: Onderverdeler elders plaatsen Bij ruimtegebrek kunt u de hoofdgroepenkast compact houden en op andere plekken in het huis onderverdelers plaatsen. Lees meer over deze optie in het artikel over groepenkast uitbreiden.
Meterkast bij renovatie: waar moet u op letten?
Bij een renovatie is de meterkast een van de eerste zaken die u moet beoordelen. Hieronder de belangrijkste aandachtspunten.
1. Beoordeel de huidige groepenkast
Is uw groepenkast verouderd? Heeft deze voldoende groepen voor de nieuwe situatie? Zijn er aardlekschakelaars van 30 mA aanwezig? Als het antwoord op een van deze vragen "nee" is, plan dan een nieuwe groepenkast in.
2. Inventariseer uw toekomstige behoeften
Denk niet alleen aan de huidige situatie. Plant u binnen vijf jaar een laadpaal, warmtepomp of zonnepanelen? Dan heeft u meer groepen nodig en mogelijk een 3-fase aansluiting. Een iets grotere meterkast en groepenkast nu bespaart kosten later.
3. Vraag een 3-fase aansluiting tijdig aan
Het verzwaren van uw aansluiting van 1-fase naar 3-fase moet via de netbeheerder. De doorlooptijd is 4 tot 8 weken. Plan dit ruim voor de renovatie in.
4. Denk aan glasvezel en netwerk
Steeds meer woningen worden aangesloten op glasvezel. Reserveer ruimte in de meterkast voor de glasvezelaansluiting (NTU) en een klein patchpaneel. Als u de woning van netwerkbekabeling voorziet, komen alle UTP-kabels samen in de meterkast.
5. Ventilatie bij gasmeter
Zit er een gasmeter in de meterkast, dan moet de kast geventileerd zijn. NEN 2768 schrijft ventilatieopeningen voor van minimaal 150 cm2, boven en onder in de kast. Dit is van belang voor de veiligheid bij een eventueel gaslek.
6. Laat de werkzaamheden uitvoeren door vakmensen
Werk aan de groepenkast is werk voor een erkend elektricien. Aanpassingen aan de gas- of waterinstallatie zijn werk voor een erkend loodgieter. Alleen de timmerwerk- en afbouw van de meterkast kunt u eventueel zelf uitvoeren.
Kosten van een nieuwe of aangepaste meterkast
| Werkzaamheden | Indicatieve kosten |
|---|---|
| Meterkast verbreden (timmerwerk) | 300 - 800 euro |
| Nieuwe meterkastplaat | 100 - 300 euro |
| Nieuwe groepenkast (materiaal) | 200 - 650 euro |
| Installatie groepenkast (arbeid) | 160 - 725 euro |
| Glasvezel-patchpaneel plaatsen | 50 - 150 euro |
| Totale kosten renovatie meterkast | 800 - 2.500 euro |
De kosten hangen sterk af van de omvang van de werkzaamheden. Bij een eenvoudige vervanging van alleen de groepenkast blijft u aan de onderkant. Bij een volledige reconstructie van de meterkast met verbreding, nieuwe groepenkast en databekabeling komt u aan de bovenkant.
Lees het volledige kostenoverzicht in het artikel over kosten groepenkast vervangen.
Veelgestelde vragen over meterkast indeling
Wat is het verschil tussen een meterkast en een groepenkast?
De meterkast is de ruimte waarin alle nutsaansluitingen samenkomen: elektriciteit, gas, water en telecom. De groepenkast is het specifieke onderdeel in die ruimte dat de elektriciteit verdeelt over de verschillende groepen in uw woning. De groepenkast zit dus in de meterkast.
Hoe groot moet mijn meterkast zijn?
Volgens NEN 2768 moet een meterkast minimaal 60 cm breed, 30 cm diep en 210 cm hoog zijn. In de praktijk is 80 tot 100 cm breed en 40 cm diep een betere keuze, zeker als u een grotere groepenkast, glasvezel en netwerkbekabeling wilt onderbrengen.
Mag ik zelf iets wijzigen in mijn meterkast?
De meters en hoofdzekering zijn eigendom van de netbeheerder en het waterbedrijf. Daar mag u niets aan wijzigen. Het vervangen of uitbreiden van de groepenkast mag u laten doen door een erkend installateur. Simpele zaken als een deurbeltrafo vervangen of een patchpaneel ophangen kunt u zelf doen, mits u daarvoor niet aan de stroomvoerende delen hoeft te komen.
Mijn meterkast is te klein voor een nieuwe groepenkast. Wat nu?
U heeft drie opties: de meterkast laten vergroten door een aannemer, de groepenkast op een andere locatie plaatsen (buiten de meterkast, maar wel dichtbij de meter), of kiezen voor een compact groepenkastmodel met een onderverdeler elders in de woning. De beste oplossing hangt af van de bouwkundige mogelijkheden.
Moet de gasmeter in de meterkast zitten?
De gasmeter zit traditioneel in de meterkast, maar dat is niet strikt verplicht. Bij nieuwbouw of renovatie kan de gasmeter ook in een aparte meternis buiten de woning worden geplaatst. Bij woningen die van het gas af gaan, vervalt de gasmeter volledig, wat extra ruimte oplevert in de meterkast.
Waar moet ik glasvezel in de meterkast plaatsen?
De glasvezelaansluiting (NTU) plaatst u bij voorkeur in het midden van de meterkast, op een aparte plaat. Houd minimaal 10 cm afstand tot de stroomkabels van de groepenkast om storingen te voorkomen. Reserveer ook ruimte voor een patchpaneel als u de woning van netwerkbekabeling voorziet.
Hulp nodig bij het kiezen?
Heeft u vragen over de indeling van uw meterkast of de juiste groepenkast voor uw situatie? Het team van Flink Elektro staat voor u klaar.
- Telefoon: 0524-711007 (dagelijks bereikbaar tot 22:00)
- WhatsApp: 0654977720
- E-mail: info@flinkelektro.nl
Bekijk het assortiment groepenkasten bij Flink Elektro en vind de kast die past bij uw meterkast en uw woning.
