Welke aardlekschakelaar heb ik nodig? — SEP Type A, A{S}, A{G} hi en Type B
De keuze voor een aardlekschakelaar of aardlekautomaat (RCBO) bepaalt de veiligheid van uw installatie. Een verkeerd type biedt onvoldoende bescherming tegen elektrocutie of brand — een te zware aardlekschakelaar leidt tot ongewenst trippen. Hieronder vindt u per situatie de juiste keuze, met directe link naar het bijpassende SEP-assortiment.
Het belangrijkste uitgangspunt: volg altijd de specificatie van de fabrikant van het aangesloten product (zoals een PV-omvormer, EV-laadpunt, warmtepomp of frequentieregelaar) en stem daarop de installatie af.
SEP aardlektypes: vergelijking
SEP biedt vijf hoofdtypes aardlekbescherming. Elk type detecteert specifieke lekstroomvormen en past bij andere toepassingen.
| Type | Detecteert | Toepassing | Indicatie prijs |
|---|---|---|---|
| Type A | Wisselstroom + pulserende DC tot 6mA | Standaard woninginstallatie, woningbouw | Vanaf € 28,92 |
| Type A[S] | Type A + selectief (40ms vertraging) | Voedingszijde onderverdelers, hoofdkast | Vanaf € 137,95 |
| Type A[G] hi | Type A + High Immunity (10ms) | Installaties met veel elektronica, anti-tripping | Vanaf € 63,30 |
| Type B | Type A + vlakke DC-lekstromen | Laadpalen, PV-omvormers, frequentieregelaars | Vanaf € 151,67 |
| Type F | Samengestelde foutstromen tot 1 kHz | 1-fase frequentieregelaars (niet in SEP-assortiment) | Niet leverbaar — contact |
Type AC is verboden in nieuwe en gerenoveerde installaties (NEN 1010:2015). Heeft u nog Type AC of een 500mA aardlekschakelaar? Vervang deze direct.
Welke mA-waarde kiest u?
De mA-waarde (aanspreekstroom) bepaalt hoe snel de aardlekschakelaar uitschakelt bij een lekstroom. Voor woningen geldt 30mA als persoonsbescherming — hogere waarden dienen specifieke selectiviteits- of brandbeveiligingsdoelen.
30 mA — persoonsbescherming (verplicht in woningen)
De standaardwaarde voor alle eindgroepen in een woninginstallatie. Schakelt binnen 40 milliseconden uit bij een lekstroom van 30mA — voldoende snel om elektrocutie te voorkomen. Volgens NEN 1010:2020 is 30mA verplicht voor alle eindgroepen die toegankelijk zijn voor bewoners.
100 mA — selectief of branddetectie
Wordt toegepast als selectieve hoofdbeveiliging in woningen met onderverdelers, of als brandbeveiliging in lichte utiliteit. Niet geschikt als enige persoonsbescherming.
300 mA — selectief, voor onderverdelers
Standaard op de voedingszijde van onderverdelers (Type A[S]). Vertraagde afschakeling zorgt dat bij een fout in de onderverdeler alleen de 30mA daar uitschakelt — de hoofdkast blijft actief. Voldoet aan de NEN 1010 eis: Ra maximaal 166 Ohm.
500 mA — uitgefaseerd
De 500mA aardlekschakelaar is verboden voor nieuwe installaties (NEN 1010:2015). Biedt onvoldoende persoonsbescherming. Vervang bij de eerstvolgende gelegenheid door een geschikte 30mA of 300mA selectief.
Per situatie — wanneer welk type?
Standaard 1-fase woninginstallatie
Type A 30mA 2-polig is de norm. Volgens NEN 1010:2020 zijn minimaal twee aardlekschakelaars verplicht, met maximaal 4 eindgroepen per beveiliging. Bekijk Type A 30mA 2-polig.
3-fase eindgroepen (krachtstroom, warmtepomp, kookplaat)
Type A 30mA 4-polig. Bij ruimtegebrek is de RCD36 Compact (36mm, halve breedte) de oplossing. Bekijk Type A 30mA 4-polig.
Laadpaal voor elektrische auto
Heeft uw laadpaal een schriftelijke 6mA DC-lekstroom verklaring? Dan voldoet Type A. Ontbreekt deze verklaring, dan is Type B verplicht volgens IEC 61851-1. Voor 1-fase laadpalen Type B 2-polig, voor 3-fase laadpalen (11/22 kW) Type B 4-polig. Type B 30mA 2-polig · Type B 30mA 4-polig.
Zonnepanelen / PV-omvormer
Met 6mA verklaring volstaat Type A. Zonder verklaring of bij twijfel: Type B. Voor 1-fase omvormers Type B 2-polig, voor 3-fase omvormers Type B 4-polig.
Frequentieregelaar, warmtepomp of compressor
Voor 3-fase frequentieregelaars is Type B 4-polig de enige correcte keuze. Type A kan verzadigen door hoogfrequente componenten en biedt dan geen bescherming meer bij een echte fout. Bekijk Type B 30mA 4-polig.
Onderverdeler of subgroep (schuur, garage, bedrijfsruimte)
Plaats een Type A[S] selectieve aardlekschakelaar 300mA op de voedingszijde van uw onderverdeler. Selectiviteitsregel: bovenliggende minimaal 3x onderliggende aanspreekstroom. Type A[S] 300mA 2-polig · Type A[S] 300mA 4-polig.
NEN 1010 — normen en eisen
De NEN 1010 is de Nederlandse norm voor laagspanningsinstallaties en bepaalt welke aardlekbescherming verplicht is. Belangrijkste artikelen voor aardlekschakelaars:
- Artikel 411 — aanvullende beveiliging: 30mA verplicht voor eindgroepen in woningen
- Artikel 531.3.3 — classificatie van aardlektypes (AC, A, F, B) en wanneer welk type
- Artikel 712 — PV-installaties: Type B verplicht bij transformatorloze omvormers zonder DC-lekstroomdetectie
- Artikel 722 — EV-laadinstallaties: DC-detectie verplicht (Type B of Type A met RDC-DD module)
Sinds NEN 1010:2015 is Type AC verboden in nieuwe en gerenoveerde installaties. Sinds NEN 1010:2020 zijn de eisen rondom DC-detectie verder aangescherpt door de toename van EV-laadpunten en transformatorloze PV-omvormers.
SEP Compact-serie — tot 50% smaller
SEP biedt als enige in Nederland een volledige Compact-serie aardlekbescherming. Voor groepenkasten waar elke module telt is dit een unieke positie:
- RCD18 Compact (1-fase) — 18mm in plaats van standaard 36mm. Halve breedte voor 2-polige Type A 30mA. Vanaf € 28,92.
- RCD36 Compact (3-fase) — 36mm in plaats van standaard 72mm. Halve breedte voor 4-polige Type A 30mA. Vanaf € 77,21.
- RCM18 RCBO (spanningsonafhankelijk) — 18mm aardlekautomaat per groep. Combineert installatieautomaat en aardlekschakelaar in één module en voldoet aan de strengere IEC 61009-2-1 norm.
SEP biedt aardlekautomaten in twee uitvoeringen: spanningsafhankelijk (RCE1) en spanningsonafhankelijk (RCM18). De RCE1 heeft een minimale werkspanning van 40V AC — dit is conform NEN 1010 artikel 411, waarin spanning beneden 40V AC als veilige spanning (SELV) is gedefinieerd. De RCE1 voldoet daarmee als aanvullende beveiliging volgens NEN 1010:2015 en is een betrouwbare keuze voor reguliere woninginstallaties.
De RCM18 is de nieuwste generatie en voldoet aan IEC 61009-2-1 — de strengere internationale norm voor aardlekautomaten met geïntegreerde overstroombeveiliging. De spanningsonafhankelijke werking maakt de RCM18 breder toepasbaar (industriële omgevingen, specifieke utilitaire toepassingen) en biedt fabrikant-onafhankelijke compatibiliteit met de hoogste IEC-classificatie. Voor reguliere woninginstallaties zijn beide uitvoeringen geschikt.
Wat te doen bij ongewenst trippen
Een aardlekschakelaar die regelmatig zonder duidelijke oorzaak uitschakelt is een veiligheidssignaal — geen reden om naar een hogere mA-waarde over te stappen. Volg deze stappen:
- Test de aardlekschakelaar maandelijks via de testknop (T). Schakelt deze niet uit? Vervang direct.
- Identificeer de groep: koppel groepen tijdelijk los om te zien wanneer het stopt.
- Meet de werkelijke lekstroom per groep. Bij modernere woningen tellen kleine bedrijfslekstromen van elektronica op — samen kunnen ze de 30mA drempel benaderen.
- Verdeel groepen over twee aardlekschakelaars of vervang door Type A[G] hi (high immunity), die minder gevoelig is voor bedrijfslekstromen.
- Buitengroep tript bij temperatuurwisseling? Controleer de kabelinvoer op vochtophoping — gebruik ademende kabelwartels.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen Type A en Type B aardlekschakelaar?
Type A detecteert wisselstroom en pulserende gelijkstroom tot 6mA DC-component. Type B detecteert daarnaast vlakke DC-lekstromen en hogere DC-componenten boven 6mA. Type B is verplicht bij laadpalen en transformatorloze PV-omvormers zonder 6mA verklaring, en bij 3-fase frequentieregelaars.
Wanneer is een Type B aardlekschakelaar verplicht?
Type B is verplicht bij EV-laadpunten zonder ingebouwde DC-lekstroomdetectie (NEN 1010:2020 artikel 722), bij transformatorloze PV-omvormers zonder 6mA verklaring (artikel 712), en bij 3-fase frequentieregelaars die hoogfrequente DC-componenten produceren.
Wat is een 6mA verklaring?
Een 6mA verklaring is een schriftelijke bevestiging van de fabrikant van uw laadpaal of PV-omvormer dat het apparaat zelf voorzorgmaatregelen heeft tegen DC-lekstromen boven 6mA — bijvoorbeeld via galvanische scheiding of een ingebouwde Type B functie. Met deze verklaring volstaat een Type A aardlekschakelaar. Zonder verklaring is Type B verplicht.
Mag ik een 300mA aardlekschakelaar gebruiken om trippen te voorkomen?
Nee. Een 300mA aardlekschakelaar biedt geen persoonsbescherming en is in een woning niet toegestaan voor eindgroepen. NEN 1010 vereist 30mA voor alle eindgroepen die toegankelijk zijn voor bewoners. Los de oorzaak van het trippen op — verdeel groepen of kies Type A[G] high immunity.
Wat is een aardlekautomaat (RCBO) en wanneer kies ik daarvoor?
Een aardlekautomaat (RCBO) combineert installatieautomaat en aardlekschakelaar in één module. Voordeel: bij een fout schakelt alleen die ene groep uit — de rest van de installatie blijft actief. SEP biedt RCBO's vanaf 18mm (RCM18) en 3-fase varianten in 81mm (RCM4, RCM1, RCMB4 voor Type B).
Wat is het verschil tussen Type A[S] en Type A[G]?
Type A[S] is selectief: heeft een vertraging van 40ms zodat onderliggende 30mA aardlekschakelaars eerst uitschakelen bij een fout. Wordt toegepast op de voedingszijde van onderverdelers. Type A[G] (high immunity) heeft juist een snelle reactie van 10ms maar is minder gevoelig voor stoorstromen — ideaal in installaties met veel elektronica zoals LED-drivers en frequentieregelaars.
Kan ik mijn Type AC of 500mA aardlekschakelaar laten staan?
Voor bestaande installaties is dit niet direct verplicht, maar bij elke uitbreiding of wijziging moet u voldoen aan de huidige norm. Type AC detecteert geen pulserende DC-componenten en verzadigt boven 6mA gelijkstroom — bij moderne apparatuur biedt deze geen veiligheid meer. Vervang door Type A 30mA bij de eerstvolgende gelegenheid.
Hoeveel groepen mag ik aansluiten op één aardlekschakelaar?
Volgens NEN 1010 mogen maximaal 4 eindgroepen per aardlekschakelaar van 30mA worden aangesloten. In nieuwe woningen zijn minimaal twee aardlekschakelaars verplicht zodat bij uitschakeling altijd één circuit met verlichting beschikbaar blijft. Voor maximale selectiviteit kiezen veel installateurs voor RCBO's per groep.
Hoe test ik mijn aardlekschakelaar?
Druk maandelijks op de testknop (T of TEST) op de aardlekschakelaar. De schakelaar moet onmiddellijk uitschakelen. Schakelt deze niet uit, dan biedt de aardlekschakelaar geen bescherming meer en moet u deze laten vervangen door een erkend elektricien. De testknop simuleert een lekstroom — reageert de schakelaar correct, dan werkt het mechanisme.
Wat is een spanningsonafhankelijke aardlekautomaat?
Een spanningsonafhankelijke aardlekautomaat (zoals SEP RCM18) werkt onafhankelijk van de netspanning en voldoet aan IEC 61009-2-1 — de strengere internationale norm. Spanningsafhankelijke uitvoeringen (zoals SEP RCE1) hebben een minimale werkspanning van 40V AC. Dit is geen veiligheidsbeperking: NEN 1010 artikel 411 definieert spanning beneden 40V AC als veilige spanning (SELV), waarbij geen direct risico op elektrocutie bestaat. De RCE1 voldoet daarmee aan NEN 1010:2015 als aanvullende beveiliging. De spanningsonafhankelijke RCM18 wordt aanbevolen voor industriële toepassingen of waar de strengste IEC-classificatie gewenst is — voor reguliere woninginstallaties zijn beide uitvoeringen geschikt.
