Bij elke professionele groepenkastinstallatie hoort een installatieschema. Dit schema is de technische tekening van uw elektrische installatie. Het laat zien welke componenten er in de groepenkast zitten, hoe ze zijn aangesloten en welke groepen naar welke ruimtes lopen.
Hieronder leest u wat een installatieschema precies is, hoe u de symbolen leest en hoe een typisch schema eruitziet voor zowel een 1-fase als een 3-fase woning.
Wat is een groepenkast installatieschema?
Een groepenkast installatieschema (ook wel aansluitschema of enkellijnschema genoemd) is een technische tekening die de opbouw van uw groepenkast weergeeft. Het schema toont:
- Welke componenten in de kast zitten (hoofdschakelaar, aardlekschakelaars, automaten)
- Hoe deze componenten onderling zijn verbonden
- Welke stroomgroepen er zijn en waar ze naartoe lopen
- De specificaties van elk component (amperage, type)
- De groepsnummering en benaming
Het schema is een soort plattegrond van uw elektrische installatie. Net zoals een bouwtekening laat zien hoe een huis is opgebouwd, laat het installatieschema zien hoe de stroomverdeling in uw woning werkt.
Waarom is een installatieschema belangrijk?
Overzicht van uw installatie
Met een installatieschema heeft u in een oogopslag inzicht in uw complete elektrische installatie. U ziet welke groep bij welk circuit hoort, welke beveiliging erop zit en hoe alles samenhangt. Bij een storing kunt u snel achterhalen welke groep het probleem veroorzaakt.
Vereist bij een keuring
Als uw elektrische installatie gekeurd wordt (bijvoorbeeld bij de oplevering van een nieuwbouwwoning of na een renovatie), is een installatieschema verplicht. De inspecteur heeft het schema nodig om te controleren of de installatie correct is uitgevoerd en aan de NEN 1010-norm voldoet.
Nodig bij uitbreiding of wijziging
Wilt u later een extra groep toevoegen, bijvoorbeeld voor een laadpaal of een nieuwe keuken? Dan is het bestaande schema het startpunt. Zonder schema moet een installateur eerst de hele kast in kaart brengen voordat hij kan beginnen. Dat kost extra tijd en geld.
Belangrijk bij de verkoop van uw woning
Bij de verkoop van een woning wordt steeds vaker gevraagd naar documentatie van de elektrische installatie. Een compleet en actueel installatieschema is dan een pluspunt.
De symbolen op een installatieschema
Op een installatieschema worden gestandaardiseerde symbolen gebruikt. Hieronder vindt u de belangrijkste symbolen die u tegenkomt op een groepenkastschema.
Hoofdschakelaar
De hoofdschakelaar is het eerste component in de kast. Hiermee kunt u de volledige installatie spanningsloos maken. Op het schema wordt de hoofdschakelaar weergegeven als een schakelaar met het aantal polen (meestal 2-polig bij 1-fase en 4-polig bij 3-fase).
Symbool: Een lijn met een schuine streep erdoor, met aanduiding van het nominale vermogen (bijvoorbeeld 40A of 63A).
Aardlekschakelaar (ALS)
De aardlekschakelaar bewaakt het verschil tussen de stromen in de fase- en nulgeleider. Bij een verschil (dat wijst op een aardlek) schakelt hij de stroom af. Op het schema herkent u de aardlekschakelaar aan het testsymbool en de aanduiding van het lekstroomniveau (30 mA of 300 mA).
Symbool: Een rechthoek met daarin de aanduiding van het type (A of B), het nominale vermogen en het lekstroomniveau.
Installatieautomaat (zekering)
De installatieautomaat beschermt een individuele groep tegen overbelasting en kortsluiting. Op het schema staat per automaat de karakteristiek (B of C) en het nominale vermogen (bijvoorbeeld B16 of C16).
Symbool: Een lijn met een boog (magnetische uitschakeling) en een rechthoek (thermische uitschakeling).
Aardlekautomaat (RCBO)
Een aardlekautomaat combineert de functie van een aardlekschakelaar en een installatieautomaat in een component. Op het schema is dit herkenbaar aan de combinatie van beide symbolen.
Overspanningsbeveiliging (SPD)
Sinds de NEN 1010-wijziging van 2018 is een overspanningsbeveiliging in veel gevallen verplicht. Op het schema wordt deze weergegeven met een specifiek symbool dat lijkt op een varistor.
Kookgroepautomaat
Voor elektrische kooktoestellen wordt vaak een 2-polige automaat van 16A gebruikt. Op het schema is dit herkenbaar aan de twee parallel lopende lijnen met de aanduiding 2P B16 of 2P C16.
Hoe leest u een installatieschema?
Het lezen van een installatieschema gaat van links naar rechts en van boven naar beneden. Volg deze stappen:
Stap 1: Begin bij de invoeding
Links of bovenaan het schema vindt u de invoeding: de aansluiting vanuit de meter. Hier ziet u of het een 1-fase (230V) of 3-fase (400V) installatie is. Bij 1-fase zijn er twee geleiders (fase en nul), bij 3-fase vier (drie fasen en nul). De aardgeleider loopt apart.
Stap 2: Volg de hoofdschakelaar
Na de invoeding komt de hoofdschakelaar. Let op het vermogen (in Ampere). Bij een standaard woning is dit meestal 25A of 40A (1-fase) of 25A, 35A of 3x25A (3-fase).
Stap 3: Bekijk de verdeling over aardlekschakelaars
Na de hoofdschakelaar splitst de stroom zich over een of meer aardlekschakelaars. Elke aardlekschakelaar beschermt een aantal groepen. Bij een moderne installatie ziet u vaak twee of meer aardlekschakelaars voor betere selectiviteit: als een aardlek optreedt, valt niet de hele installatie uit maar slechts een deel.
Stap 4: Identificeer de individuele groepen
Onder elke aardlekschakelaar hangen de installatieautomaten (of aardlekautomaten). Elke automaat beschermt een stroomgroep. Op het schema staat bij elke groep:
- Het groepsnummer (1, 2, 3...)
- De benaming (verlichting, wandcontactdozen, keuken, wasmachine, etc.)
- De specificatie van de automaat (B16, C16, B10, etc.)
Stap 5: Let op speciale groepen
Sommige groepen hebben extra beveiliging of afwijkende specificaties:
- Kookgroep: 2-polig, meestal B16 of C16
- Wasmachine/droger: Eigen groep met B16
- Laadpaal: Eigen groep, vaak met aardlekschakelaar Type B
- Zonnepanelen: Eigen groep met eventueel Type B beveiliging
- Buitenstopcontact: Eigen groep met 30 mA aardlekbeveiliging
Voorbeeld: installatieschema 1-fase woning
Een typisch installatieschema voor een standaard 1-fase woning (tussenwoning, 6-8 groepen) ziet er als volgt uit:
Invoeding: 1-fase, 230V, 40A
Opbouw van boven naar beneden:
- Hoofdschakelaar - 40A, 2-polig
- Overspanningsbeveiliging (SPD Type 2)
- Aardlekschakelaar 1 - 40A, 30 mA, Type A
- Groep 1: Verlichting begane grond - B10
- Groep 2: Verlichting verdieping - B10
- Groep 3: Wandcontactdozen woonkamer - B16
- Groep 4: Wandcontactdozen keuken - B16
- Aardlekschakelaar 2 - 40A, 30 mA, Type A
- Groep 5: Kookgroep - 2P B16
- Groep 6: Wasmachine - B16
- Groep 7: Wandcontactdozen slaapkamers - B16
- Groep 8: Buitenstopcontact / badkamer - B16
Dit is een basisschema. Uw situatie kan afwijken, bijvoorbeeld als u een warmtepomp, laadpaal of zonnepanelen heeft. Dan komen er extra groepen en mogelijk een extra aardlekschakelaar bij.
Voorbeeld: installatieschema 3-fase woning
Een 3-fase installatie is complexer. De stroom wordt verdeeld over drie fasen (L1, L2, L3). Het doel is om de belasting zo gelijk mogelijk over de drie fasen te verdelen.
Invoeding: 3-fase, 400V, 3x25A
Opbouw:
- Hoofdschakelaar - 25A, 4-polig
- Overspanningsbeveiliging (SPD Type 2, 3+N)
- Aardlekschakelaar 1 - 40A, 30 mA, Type A (Fase L1)
- Groep 1: Verlichting begane grond - B10
- Groep 2: Wandcontactdozen woonkamer - B16
- Groep 3: Wasmachine - B16
- Aardlekschakelaar 2 - 40A, 30 mA, Type A (Fase L2)
- Groep 4: Verlichting verdieping - B10
- Groep 5: Wandcontactdozen keuken - B16
- Groep 6: Wandcontactdozen slaapkamers - B16
- Aardlekschakelaar 3 - 40A, 30 mA, Type A (Fase L3)
- Groep 7: Kookgroep - 2P B16
- Groep 8: Buitenstopcontact - B16
- Groep 9: Droger - B16
- Aardlekschakelaar 4 - 40A, 30 mA, Type B (Fase L1/L2/L3)
- Groep 10: Laadpaal - 3P B16
- Groep 11: Zonnepanelen/omvormer - B16
Let op: bij een 3-fase installatie is het belangrijk dat de groepen evenwichtig over de drie fasen verdeeld zijn. Een onbalans kan problemen geven met de netbeheerder.
Flink Elektro levert installatieschema's bij elke groepenkast
Koopt u een groepenkast bij Flink Elektro? Dan ontvangt u er altijd een installatieschema bij. Dit schema is afgestemd op de configuratie die u bestelt en bevat alle informatie die uw installateur nodig heeft.
De configurator genereert automatisch een schema
Met de Flink Elektro configurator stelt u uw groepenkast samen op basis van uw wensen. U selecteert het aantal groepen, het type beveiliging en eventuele extra's. De configurator genereert vervolgens automatisch een installatieschema dat past bij uw samenstelling.
Dit schema kunt u direct doorsturen naar uw installateur. Zo weet hij precies wat hij kan verwachten en kan hij de installatie efficient plannen.
Groepenkast samenstellen met begeleiding
Wilt u liever persoonlijk advies bij het samenstellen van uw groepenkast? Op de pagina groepenkast samenstellen vindt u meer informatie over de mogelijkheden. U kunt ook altijd contact met ons opnemen voor hulp bij het bepalen van de juiste configuratie.
Veelgemaakte fouten bij installatieschema's
Geen schema maken of bewaren
Veel particulieren gooien het installatieschema weg of krijgen er geen bij hun groepenkast. Dat is zonde, want bij een toekomstige uitbreiding of keuring heeft u het schema nodig. Bewaar het altijd bij uw woningdocumentatie.
Schema niet bijwerken na wijzigingen
Als er groepen worden toegevoegd of gewijzigd, moet het schema worden aangepast. Een verouderd schema is misleidend en kan gevaarlijk zijn als iemand ervan uitgaat dat het klopt.
Groepen niet duidelijk benoemen
Op het schema en in de kast zelf moeten alle groepen duidelijk benoemd zijn. "Groep 1, groep 2, groep 3" zegt niets. "Verlichting woonkamer, WCD keuken, wasmachine" is veel bruikbaarder.
Faseverdeling niet documenteren
Bij een 3-fase installatie is het belangrijk om op het schema aan te geven welke groep op welke fase zit. Dit is nodig voor het berekenen van de belasting per fase en voor het oplossen van storingen.
Wanneer heeft u een nieuw installatieschema nodig?
U heeft een nieuw of aangepast installatieschema nodig als:
- U een nieuwe groepenkast laat plaatsen
- U groepen toevoegt (bijvoorbeeld voor een laadpaal of uitbouw)
- U de installatie laat keuren
- U uw woning gaat verkopen en de koper om documentatie vraagt
- U overschakelt van 1-fase naar 3-fase
In al deze gevallen moet het schema de actuele situatie weergeven. Een installateur kan een nieuw schema voor u opstellen, of u kunt de configurator van Flink Elektro gebruiken als startpunt.
Vragen over uw installatieschema?
Heeft u vragen over het installatieschema van uw groepenkast? Of wilt u hulp bij het samenstellen van een nieuwe kast met bijbehorend schema? Neem gerust contact op met Flink Elektro.
- Telefoon: 0524-711007 (dagelijks bereikbaar tot 22:00)
- WhatsApp: 0654977720
- E-mail: info@flinkelektro.nl
Veelgestelde vragen over installatieschema's
Wat is een groepenkast installatieschema?
Een groepenkast installatieschema is een technische tekening die de opbouw van uw groepenkast en elektrische installatie weergeeft. Het toont alle componenten (hoofdschakelaar, aardlekschakelaars, automaten), hun onderlinge verbindingen en welke groep naar welk circuit in uw woning loopt.
Heb ik verplicht een installatieschema nodig?
Bij een keuring van uw elektrische installatie is een installatieschema vereist. Ook bij nieuwbouw en renovatie is het een verplicht onderdeel van de opleveringsdocumentatie. Daarnaast is het voor uw eigen veiligheid en overzicht sterk aan te raden.
Hoe krijg ik een installatieschema voor mijn groepenkast?
Als u een groepenkast bestelt bij Flink Elektro, ontvangt u automatisch een installatieschema bij uw bestelling. U kunt ook de configurator gebruiken om uw kast samen te stellen; het schema wordt dan automatisch gegenereerd.
Kan ik zelf een installatieschema tekenen?
In principe kunt u zelf een schema tekenen als u de symbolen en conventies kent. Voor een keuring moet het schema echter voldoen aan de geldende normen. Het is daarom verstandiger om een schema te gebruiken dat door een professional of een gespecialiseerde configurator is opgesteld.
Wat betekenen de letters en cijfers op een automaat (bijv. B16)?
De letter geeft de uitschakelkarakteristiek aan: B is voor standaard huishoudelijke toepassingen, C is voor circuits met een hogere inschakelstroom (zoals motoren). Het cijfer is het nominale vermogen in Ampere. B16 is dus een automaat met B-karakteristiek die uitschakelt bij meer dan 16 Ampere.
Wat is het verschil tussen een enkellijnschema en een meerlijnschema?
Een enkellijnschema is een vereenvoudigde weergave waarbij meerdere geleiders als een enkele lijn worden getekend. Dit is het meest gebruikte type voor woninginstallaties. Een meerlijnschema toont elke geleider apart en wordt vooral gebruikt bij complexe industriele installaties.
